Zeinek defendatzen du defendatzen duena?

Lurraldearen eta Giza Eskubideen defendatzaileen lana zuzenean ezagutzeko hainbat topaketa egin ondoren, defendatzaile horiek babesteko aktibatzen diren elkartasun-mekanismo eta -sareez jakin nahi genuen. Nola egiten dute lan? Zenbateraino dira egokiak? Emakume defendatzaile askok genero-arrazoiengatiko indarkeria mota askori aurre egiten diete, hala nola sexu-indarkeriari eta mehatxuei, jazarpenari eta emakume izatearekin lotutako difamazio-kanpainei. Egoera horren aurrean, geure buruari galdetzen diogu: zer paper bete dezakegu Iparralde Globaleko erakundeek gatazkan defentsan laguntza emateko?

Fernando Armendarizek, Protection Internationaleko giza eskubideen aldeko ekintzaileak, aintzat hartzeko garrantzitsuak diren gakoetako batzuk partekatzen dizkigu. Giza Eskubideak defendatzeak botere ekonomikoei aurre egitea esan nahi du, estraktibismotik datozen garro guztien aurkako etengabeko borroka da. Arrisku handiko jarduera da, eta, emakumeen kasuan, aparteko zaaurgarritasun egoera dakar, ez baitute beti ikusten beren komunitateek laguntzen dietela. Testuinguru horretan, Protection Internationalek komunitate-arloa indartuko duen eta nazioartean eragingo duen laguntza proposatzen du, babes-mekanismoetatik politika publikoetara igarotzeko.

Bertaratutakoen arteko eztabaida zabaltzean, hainbat lekutatik entzuten ditugu lekukotasunak, jasotako mehatxuengatik beren lurraldeetatik aldendu behar izan duten defendatzaileak eta nazioarteko elkartasunaren taula globalean kokatzeko modua birentsatzen jarraitzen duten Iparralde Globaleko ekintzaileak. Alde horretatik, hasieratik sor daitezkeen pribilegioak berrikustearen garrantzia azpimarratzen da, haien gorputza lehen lerroan jartzen duten pertsonei beren behar bezalako laguntza eman ahal izateko. Zentzu horretan, bide luzea dugu oraindik egiteke.

Pandemiaren aurrean, estatu askok aitzakia ezin hobea aurkitu dute babes neurri asko bertan behera uzteko. Premia psikoafektiboei lotutako ikuspegi feminista aplikatzen badugu, gaur egungoa bezalako uneetan inoiz baino garrantzitsuagoa da laguntza-neurriak indartzea, defendatzaileei sostengu emozionalean laguntzea, eta ondasun komunen pribatizazio handiagoaren aurrean gerturatzen den eraso berrirako prestatzea.

Eraso gehiagori, borroka eta erresistentzia gehiago. Baina, era berean, ez dezagun ahaztu, gehiago eta hobeto lagundu.

Erantzun kolektiboak bizitzen ari garen larrialdien aurrean

Azken hilabeteotan gizarte gisa jasaten ari ginen arrakala asko nabarmentzen hasi dira. “Urruntze soziala” deiturikoa ezarri zaigun eta zainketa lan garrantzitsuenak etxeetan berriro ipini diren garai honetan, auzo- eta eskualde-mugimendu asko berriro jarri dira martxan, bizi ditugun larrialdiei aurre egiteko laguntza-sareak kolektibitatetik eta elkarrekiko dugun interdependentzia onartzetik bakarrik sor daitezkeela erakusteko. 

Gogoeta hauen bidez, Covid-19 pandemiatik haratagoko testuinguruaren irakurketa eta zainketa sareetako kolektibo desberdinek egindako lanari buruzko saiora gonbidatu nahi zaituztegu. Larrialdi-egoeratik haratago, gure lurraldeetan komunitatea sortzeko eta bizitzari eusteko oinarrizko mugimenduen garrantzia ikusarazteko, Mérce Cortina, mugimenduetan eta auzo identitatean aditua izango dugu, De Monfort University-ko hiri-politiketako irakaslea eta CURA (Centro de Investigación Urbana y Austeridad) erakundeko kidea eta giza mugimenduetan eta auzo identitatean aditua izango dugu. Halaber, Fernando Fantova (Sanfran Auzo Sarea) eta Mati Iturralde (Zuia, ElkarZainduz) izango ditugu gurekin, konfinamendu asteetan egindako ekintzak eta etorkizunean aurreikusten dituzten erronkak azaltzeko, testuinguru hain ezberdina duten Bilboko San Fran auzotik eta Zuiako eskualdetik (Araba).

Saio presentzialak berreskuratu ahal izan arte, saioa bideokonferentziaz egingo da, Jitsi plataformaren bidez. Zure plaza erreserbatzeko (plaza mugatuak daude) eta saio honetaz gozatzeko informazioa jasotzeko, idatz iezaguzu hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es helbidera. Animatu eta sarretatik ikusiko dugu elkar (modu seguruan)!

Saioa: Erantzun kolektiboak bizitzen ari garen larrialdien aurrean

Hizlariak: Mercè Cortina, Fernando Fantova, Mati Iturralde

Data: 2020ko ekainaren 18an, osteguna

Ordua: 18:00-20:00 (GMT + 2)

Tokia: Jitsi (posta bitartez jakinaraziko dizugu, aldez aurretiko izen ematea)

Hizkuntza: Gaztelania

Mercè Cortina-Oriol Zientzia Politikoan doktorea da Euskal Herriko Unibertsitatean, hurrengo izenburua duen tesiarekin: “Estrategias Escalares, Discurso e Identidad en la Ciudad Emprendedora: el caso de Zorrotza, eta Erresuma Batuko De Montfort Leicester Unibertsitateko Zientzia Politikoetako irakaslea, non Hiri-ikerketa eta Austeritatea Zentroko kidea den ere bai. Mugimendu sozialetatik, garapen komunitariotik eta parte-hartze sozialetik abiatuta, eta ekonomia politikorantz eta hiri-politikarantz aurrera eginez, bere ikerketak tokiko gobernantza-sistemak deskribatu eta kritikatu ditu historikoki. Gaur egun, Mercè Cortina-Oriol  De Montfort Universityko Hiri Ikasketako Masterreko zuzendaria da, baita CURAko doktoregaien zuzendaria ere. Berriki, Journal of Urban Affairs moduko aldizkarietan agitaratu du.

San Franciscoko elkartasun sarea Covid-19 pandemiak eragindako osasun publikoko arazoaren aurrean eta horri aurre egiteko salbuespen neurrien aurren sortu da. Auzokideen asrteko zainketak eskaitzen dituen sarea da, baita ahultasun egoeran dauden pertsonentzako giza baliabidetarako bideratzea edo/eta orientabidea ere. 100 boluntariok baino gehiagok osatzen dute sarea, eta gaur arte 150 laguntza eskaera jaso dituzte. Eraikitzen ari den eta beste behar batzuei erantzuteko prest dagoen ekimena da. Berriki, auzoko beste zenbait saltokiekin batera, hainbat arrazoirengatik gizarte zerbitzuen laguntzarik jasaten ez duten pertsonen elikagai hornidura hasi dute. Premiazko erantzun hau auzoko saltokietan diru ekarpenak egiten dituzten auzotarrei esker eman da, elikagai soberakinak sortzeko eta behar denean banatzeko helburuarekin. 

“Google-ek espiatzen gaitu”-tik haratago

Ondiz Zarragak, software librearen aldeko ikertzaile eta ekintzaileak, jakinaren gainean jarri gaitu: ez dugu hitzaldi teknikorik izango, hau etikari buruz doa. Munduko pandemiaren garaian herritarren espektro zabala pribatutasunaz arduratzen ari denez, komeni da fokua egungo testuingurutik haratago zabaltzea. Teknologiaren inguruko dimentsio etikoa joan den astean COVIDen arakatze-aplikazioei buruz ikusi genuen albistetik haratago doa. Pasa dezagun lupa hardware, software eta sare sozialetatik, “Google-ek espiatzen gaitu” horretan geratzen ez diren diziplina anitzeko begiradekin, ea zer aurkitzen dugun.

Hardwarearen inguruko hausnarketa batzuk partekatuz hasi genuen saioa. Inori ez digu ihes egiten gatazkan dauden herrialdeen eta  materialen espoliazioaren, giza eskubideen ustiapenaren, zabor elektronikoaren tonen sorreraren edo gure erosketen maiztasuna areagotzen duen zaharkitze programatuaren artean dauden loturak. Kontsumitutako energiaz ari bagara, zifrek gainezka egin diezagukete. Internet herrialde bat balitz, energia-kontsumoan seigarrena izango litzateke, eta bideo-streaminga izango litzateke energia-gastu handiena duen jarduera. Argi dago hobetzeko eremu handi bat dagoela zerbitzari etikoagoak eraikitzeko. Ideiak botatzen hasiko gara: erabiliko diren tokitik gertu, energia berriztagarriekin elikatu, berrerabili, modu pasiboan hoztu…

Softwarearen inguruan hitz egiten dugunean, taldean azkar desbideratzen gara azkenaldiko arakatze aplikazioetara. Horrelako planteamenduek pertsona asko kanpoan nola uzten dituzten aztertzen dugu: smartphonerik ez dutenak, teknologia horietara ohituta ez dauden adineko pertsonak … hizpide dugun lurraldearen arabera,  biztanleriaren erdia baino gehiago kanpoan utz daiteke. Baina noraez horretatik harago, politika mota horrek teknologikoa ez den arazo bati irtenbide teknologikoa ematearen ideia transmititzen du: zenbateraino inbertitu nahi dugu eskura dugun aurrekontu batetik aurrerapen handia duen teknologian, lehendabiziko zerbitzuak baliabide falta hori salatzen ari badira?

Softwareak nolakoa izan beharko lukeen aztertuz gero, honelako ideiak ateratzen dira: software librea (nola funtzionatzen duen ikus dezakegu, hobetu dezakegu eta hobekuntzak partekatu), pribatua (ez du informaziorik jasotzen, datuak enkriptatzen ditu), deszentralizatua (segurtasuna, neutraltasuna eta subiranotasuna bermatzen ditu), elkarreragingarria (estandar irekiak erabiltzen ditu, tokiko kudeaketa, burujabetza eta komunitatea bultzatzen ditu), eskuragarria eta inklusiboa (ez du gaitasunekiko, generoarekiko, arrazarekiko, hizkuntzarekiko edo jatorriarekiko bazterketarik eragiten) eta jasangarria (ez ditu beharrenkoak ez diren baliabideak xahutzen)

Sare sozialen inguruan sortzen diren dinamika sozialetan jarriko dugu arreta, ikastetxeetan zerbitzu pribatuen inposaketan edota software libreari lotutako komunitateetatik sortzen diren aukeretan. Txat-ean dagoen norbaitek esan du: “Kezkatuta geunden koronavirusaren aplikazioek arakatu egingo gintuztelako, eta Google-ek urteak zeramatzanhorretan”.

ZEINEK DEFENDATZEN DU DEFENDATZEN DUENA?

Zeinek defendatzen ditu emakume defendatzaileak? Zer babes-estrategia ari dira gauzatzen? Zer eginkizun bete dezakegu Iparralde Globaleko erakundeek gatazka egoeretan defentsan laguntza emateko?

Gai horiei erantzuna emateko, mahai-inguru birtual bat antolatu dugu, Marta Ribas El Salvadorreko giza eskubideen defendatzailea eta Fernando Armendariz Protection Internationaleko giza eskubideen ekintzailea bertan izango direla.

Saioa Jitsi plataformaren bidez egingo da ekainaren 4an, ostegunean, 18: 00etan. Zure plaza erreserbatzeko (plaza mugatuak egongo dira) eta saioan nola sartu jakiteko, idatzi bilbo(arroba)euskadi.isf.es helbidera.

Animatu eta sareetatik ikusiko dugu elkar!

Saioa: Zeinek defendatzen du defendatzen duena? Giza eskubideen defendatzaileak diren emakumeak babesteko estrategiak.

Hizlariak: Marta Ribas eta Fernando Armendariz

Data: 2020ko ekainak 4, osteguna

Ordua: 18:00-19:30era (GMT + 2)

Lekua: jitsi plataforma (postaz jakinaraziko dizugu, izena eman ondoren)

Hizkuntza: gaztelania

Elikadura Burujabetza konfinamendu garaian

Gure ekintzak konfinamentu garai honetara egokitzen jarraitzen gabiltza, oraingo honetan Zuk Zeuk Egin tailerra era birtualean burutzen. Egoera honetan elikadura burujabetzak inoiz baino garrantzi handiagoa dauka eta, horregatik, aurreko ostegunean Zuk Zeuk Egin sukaldaritza tailerra antolatu genuen, Maitane Cabezasen eskutik, Elikadura Burujabetzaren aldeko ekintzailea Bizilurren eta Koxinatu ekimenaren bultzatzailea. 

Sukaldatzen hasi baino lehen, Nadiak (Elikadura Burujabetzaren aldeko ekintzailea) eta Vanek (Kidekoopeko partaidea) testuinguruan kokatu gintuzten konfinamendu garaian elikadura burujabetza aurrera eramateko aholkuak emanez. Hasteko, Nadiak azaldu zigun nola ostalaritza sektoreko edo eskoletako jantokietako jarduera geldiaraztean, apirilaren hasieran Eusko Jaurlaritzak azokak eta plazak, non baserritar askok euren produktuak merkaturatzen dituzten,  debekatu zituen. Honek sektore askoren erantzuna piztu zuen, agrarioaz gain, erakunde asko asko irten ziren Merkatu eta azokak irekita nahi ditugu deklarazioaren alde, Eusko Jaurlaritza azoken irekierara bultzatzeko, zerbitzu publikoa direlako eta, momentu hauetan, guztiz funtsezkoa.

Nadiak hemendik ateratzen duen alde positiboari buruz hitz egin zigun: nekazaritza sektoreak horrelako erasoa jaso duen unean, inoiz baino gehiago sentitu dute gizartearen babesa. Egia da egunez egun euren lanak zentzua duela badakitela, baina honi esker egiten duten lan guztiak fruitua eman duela benetan sentitu dute. Saskien eta barazkien erosketa igo egin da konfinamendu garaian eta kontsumo-alternatibek inoiz baino gehiago ikusi dute indarrak batzeko beharra elikagaiak jendearengana irits daitezen. Espero duguna da jendeak eredu horrekin jarraitzea koarentena amaitzen denean.

Bere aldetik, Vanek Bilbon dauden zenbait kontsumo alternatiba aurkeztu zizkigun. Kidekoop koperatibatik hasi zen, bazkideen biden funtzionatzen du eta edozein motatako produktuak aurki daitezke bertan: “Jendeak esaten digu: bagatoz hona eta aste osorako erosketak egiteaz ahazten gara” zioen Vanek. Kidekoop ekoizle eta kontsumitzaileentzat alternatiba bikaina da elikagai hurbilak, bidezko merkataritzaren bidez ekoiztutako eta agroekologikoak diren eligagaiak erosteko. Rekaldeko Ganekoop eta Santutxuko Labore (supermerkatu baten antza duena) ere bai izendatu zituen. Gainera, kontsumo talde askok denda fisikorik eduki ez arren elikagaiak puntu zehatz batera hurbiltzen dizkigutela gogorarazi zigun Vanek, hirietan mota honetako produktuak gure eskura jartzen. 

Sarrera honen ondoren, Maitanek sukaldatuko genuena azaltzen hasi zen. Elikadura burujabetza sukaldean ere eman behar da, horregatik, menua produktu agroekologiko, lokal, sasoiko, zirkuitu laburreko, modu jasangarrian ekoiztutako eta bidezko baldintzetan ekoiztutako elikagaiez osatuta zegoen. Sasoiko lau plater sukaldatzeko aukera izan genuen: erremolatxa eta intxaur patea, orburu gozo-gozoak, udaberri pasta zoragarria eta kiwi carpaccioa. Horretarko, Maitanek pausuz pausu azaldu zizkigun errezetak.

Saioko txata ez zen gelditu, izan ere, saioan zeuden 30 pertsonek inoiz baino gehiago hartu zuten parte. Errezetei buruzko galderez gain, tipularekin negar ez egiteko trikimailu eta aholkuak partekatu genituen, eta eztabaida ugari sortu ziren: pastako ura berrerabili ala ez, edo erremolatxaren tintaren buruzko gomendioak: “deskuidatzen bazarete, etxea fuksia kolorekoa utziko dizue” gogorarazten zigun Maitanek. 

Tailerraren helburua produktuak beste modu batean erabiltzea zen ere bai, bizitza erdigunean jarri ideia honetan, beharrezko da landa mundua bizirik mantentzea, horretan diharduten pertsonak izatea. Kontsumo ohitura batzuk aldatzeaz gain, produktuekiko beldurra galtzen ikasi genuen, niri sukaldatzea ez zait ondo ematen eta mota horretako sinesmenak alde batera uzten. Maitanek sukaldean sormena izatea zein garrantzitsua den nabarmendu zuen, osagaiak aldatzea, inprobisatzea… Sormen hori guztia saioaren amaieran ikusi genuen, gure kamerak piztu eta azken selfierako prestatzen hasi ginenean, elikadura burujabetza praktikan jarriz prestatutako platerrak erakusteko.

Hemen duzue #ZukZeukEgin saioaren bideoa, saioa galdu bazenuten edo errezetak berriro ikusi nahi badituzue ere!

(BETETA!!!) Zuk Zeuk Egin Lab 1.0: Bizikletarekiko grina konfinamenduan (ere bai). Bihurtu bizikleta estatiko eta jarraitu pedalei eragiten

Pedalei eragiten diozun bitartean aire freskoa berriz ere sentitzeko gelditzen diren egunak kontatzen zabiltza? Denetarako irtenbiderik ez daukagu baina, itxaroten dugun bitartean, Zuk Zeuk Egin Lab 1.0 tailer praktikoei esker, burujabetza energetikoagatik eta mugikortasun iraukorragatik gehien egiten duen garraiobidearekin elkartzeko saioa proposatzen dizugu. Ez daukazula bizikleta estatikorik? Ez kezkatu: zure bizikleta estatiko bihurtzeko modu erraz eta eskuragarria moldatu dugu.

Apirilaren 30ean, 18:00etan, Zuk Zeuk Egin Lab-en bigarren saioan izango gaituzu zain, bizitza iraunkorrak eraikitzeko eztabaidazko giro praktiko batean. Oraingo honetan, MTB Andreak  kolektiboak saio bat eskainiko digu, konfinamendu garaian bizikletarekin berriko topo egin ahal izateko. Zure bizikleta estatiko bihurtzeko tutorial erraz batekin hasiko gara: ikusiko duzu aurkitzeko errazak diren material eta tresnekin zer nolako emaitza ona lortuko dugun! Behin guztiok etxean kirola egiteko bizikleta dugula, spinning saio bat egingo dugu musika feministaren erritmora, baita luzatze ariketa batzuk ere, bizikleta maite dutenentzat bereziki prestatuta. Animatzen zara? Taldean irten ezin garen bitartean, birtualki batzea proposatzen dizuegu, esperientzia partekatzeko komunitatea sortzen jarraitzen dugun bitartean.

Saioa bideokonferentziaz burutuko da, Jitsi plataformaren bidez. Zure plaza erreserbatzeko (plaza mugatuak daude) eta zein tresna behar dituzun denboraz jakin dezazun, idatzi hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es helbidera. Animatu eta sareetan ikusiko dugu elkar!

Saioa: Bizikletarekiko grina konfinamenduan (ere bai)

Hizlariak: MTB Andreak 

Data: 2020ko apirilaren 30a, osteguna

Ordua: 18:00 – 20:00 (Europako ordu zentrala, UTC +01)

Tokia: Jitsi (posta bitartez jakinaraziko dizugu, aldez aurretiko izen ematea)

Hizkuntza: gaztelania

(BETETA!!!) Zuk Zeuk Egin Lab 1.0: Elikadura Burujabetza konfinamenduan. Sukaldaritza agroekologikoko tailer praktikoa

Bizitzen ari garen egoera ikusita, agroekologiak premiazko eta ezinbesteko erantzuna izaten jarraitzen du. Horren mende dago gure biodibertsitatea, landa-eremua bizirik mantentzea, krisi klimatikoari aurre egin ahal izatea eta gure dietak osasungarriak eta kulturalki egokiak izaten jarraitu ahal izatea. Zail jarri nahi diguten arren, Elikadura Burujabetza konfinamendu garaian ere praktikatzen da. Horregatik, hurrengo sukaldaritza agroekologikoko tailerrera gonbidatu nahi zaituztegu. Bai, tailerra esan dugu, beraz, ez du balio pantailaren beste aldera begiratzen egotea ezer egin gabe… Jo ta ke nahi zaitugu!!

Datorren apirilaren 23an, 18: 00etan, Zuk Zeuk Egin bizitza jasangarriak eraikitzeko gune praktiko eta eztabaidetarako zuzendutako lehen saioan itxarongo dizugu. Oraingo honetan hasiberrientzat egokia izango den oinarrizko sukaldaritza tailerra izango dugu. Maitane Cabeza izango dugu gurekin, Elikadura Burujabetzaren aldeko ekintzailea Bizilurren eta Koxinatu sukaldaritza natural eta iraunkorraren aldeko ekimenaren bultzatzailea. Berarekin erremolatxa-patea eta intxaurrak eta orburu krema egingo ditugu, kraskatsuarekin, besteak beste, oso eskuragarriak diren elikagaiekin eginak.

Tokia? Zure sukaldea, praktika fisiko-kimikoen laborategi hori, maila bat gehiago izan daitekeena Elikadura Burujabetzaren eraikuntzan. Saioa bideokonferentzia bidez izango da, Jitsi plataformaren bidez. Zure plaza erreserbatzeko (plaza mugatuak daude) eta saio honetaz gozatzeko zein osagai behar dituzun denboraz jakin dezazun, idatzi hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es helbidera. Animatu eta sareetatik ikusiko dugu elkar!

Saioa: Elikadura Burujabetza konfinamenduan

Hizlaria: Maitane Cabeza, Koxinatu

Data: 2020ko apirilaren 23a, osteguna

Ordua: 18:00-20:00 (Europako ordu zentrala, UTC+01)

Tokia: Jitsi (posta bitartez jakinaraziko dizugu, aldez aurretiko izen ematea)

Hizkuntza: gaztelania

Emakume Langilearen Nazioarteko Eguna

Urtero bezala, Euskal Herriko Mugarik Gabeko Ingeniaritzak bat egiten du Emakume Langilearen Nazioarteko egunarekin.

Mugitzen garen esparrua, unibertsitatea, eta zehazki, zientzia eta teknologia arloa, oso maskulinizatua egoteaz gain, balio maskulinistak transmititzeaz arduratzen da: enpreseei mesede egiten dieten logika merkantilistei erantzuten diete ikasgaiek eta ebaluazio-sistema indibidualista eta meritokrazian oinarritutakoa da. Arazoa beraz, ez da soilik emakumeen presentzia oso urria izaten jarraitzen duela, baizik eta sortzen ari garen zientzia eta teknologia ereduak.

Ez dugu ahaztu behar Iparralde Globaleko herrialdeetan sortzen eta garatzen ari garen eredu energetikoa eta teknologiak zuzeneko eragina duela Hegoealde Globaleko herrialde pobretuetan eta ondorioak batez ere bertako emakumeek pairatzen dituztela. Hori dela eta haiek dira borrokak burutzen lurraldea defendatzeko gorputza lehen lerroan jartzen ari direnak.

Horren aurrean, hezkuntza kritikoaren aldeko apustua egiten dugu lehenago aipatutako disziplina hierarkikoari aurre egiteko. Zientzia eta teknologia esklusibisten aurrean, denon eskuetara dagoen eredua aldarrikatzen dugu, herri eta herritarren mesedetara eta testuinguruetara moldatzen dena eta naturaren zaintzan oinarritzen dena. Azken honi dagokionez, unibertsitatean eskaintzen diren graduen artean arrakala handia dago zaintzarekin lotutako graduetan dauden emakume eta gizonen artean, emakumeak izanik mota horietako graduak burutzen dituzten gehiengoa. Eta beste hainbeste Jendarte-Eraldaketan burutzen diren GrAL eta MALekin; proportzionalki, emakumeak dira horietan nagusi. Ildo horretan, aurten arreta berezia jarri diogu proiektuetan integratzea beharrezkoa dela uste dugun metodologia feministari, prozesuari emaitzari baino garrantzia gehiago emanez. Horren helburua da gure jardun feminista ekintza ikusgarrienera soilik ez mugatzea, eta ekintzaren eta ekintza horren prestaketaren artean kontraesanak ekiditea.

Bestalde, unibertsitaea ez dute soilik ikasleek eta irakasleek osatzen; idazkaritza, erreprografia, kafetegia, garbiketa-zerbitzua, elkarteak…. Ezinbesteko helduleku dira unibertsitateko funtzionamendua egokia izan dadin. Unibertsitateaz ari garenean ahanzturan uzten dugun sektore hauetan emakumeak dira nagusi. Inbisibilizazio hau, ordea, ez da kasualitatea, jendarte patriarkalaren isla baizik. Mugarik Gabeko Ingeniaritzatik, gure elkartasun osoa adierazi nahi diegu pasa den martxoaren 2an greba hasi zuten garbitzaileei eta burutzen ari diren borrokari.

Argazkia: Ecuador Etxea

Emakume zientzialari feministak: gurutzebideak eta zirrikituak habitat

Zientzia eta generoa konstruktu sozialtzat hartzeaz haratago, bi sistemak elkar eraikitzaileak dira. Genero-sistemak egien ekoizpena baldintzatzen duen moduan, zientzia-sistema modernoak gizon eta emakumeen identitateen ekoizpenean eragiten du. Bi sistemen artean eratzen diren erlazioetan sakontzeko, hurrengo Aktibista Eskolan genero sistemak mundu zientifikoetan hartzen duen itxurari buruz hausnartuko dugu, zientzia ekoiztean zein irakastean. Horretarako, Uzuri Albizu, ikerlari feminista eta matematika irakaslea Hezkuntza Fakultatean,  izango dugu gurekin.

Uzuri Albizuk egindako ikerlana oinarritzat hartuz, emakume zientzialari eta hezitzaile feministek mundu zientifikoen izaeraren inguruan izandako bizipenak eta diskurtsoak aztertuko ditugu. Emakumeen identitateen, diskurtsoen eta praktika zientifikoen ezagutzan sakonduko dugu, eta horietan guztietan ideologia feministek daukaten eraginak aztertuko dugu. Gai honi buruz hausnartzeko gogoa baduzu, otsailaren 27ko saiora gonbidatzen zaitugu. 

Parte hartzeko, bidaliguzu email bat hezkuntza@euskadi.isf.es helbidera, gaian AKTIBISTA ESKOLA idatziz eta parte hartzeko motibazio adieraziz. Ez da beharrezkoa aurreko saioetara etorri izana honetan parte hartzeko. Itxaroten zaitugu!

Saioa: Emakume zientzialari feministak: gurutzebideak eta zirrikituak habitat

Hizlaria: Uzuri Albizu

Data: 2020ko otsailak 27, osteguna

Ordua: 17:00-19:00

Tokoia: Bilboko Ingeniaritza Eskola, P1G1 gela

Hizkuntza: euskera

Mintegi Bukaerako Lana: HERRI ANTOLAKUNTZA

Mugarik Gabeko Ingeniaritzan antolatzen den “Garapena, lankidetza eta giza garapenerako teknologiak” mintegiaren XX. edizioa bukatu da, eta honekin batera, mintegi bukaerako lanak aurkeztu nahi dizkizuegu. Arrate Zelaiak herri antolakuntzari buruzko gogoeta erakusten digu.

Messi – Medikua – Unibertsitateko maisua – Neska gazte eta liraina – Kaleko saltzaile afrikarra – Eskalea – Nerabe marokoarra

5 minutu baino gutxiago behar izan ditugu rol-play batean, ezezagunak zitzaizkigun rolekin pasiatu eta guganako erreakzioei erreparatuz, goiko sailkapena errenkada formatuan osatzeko. Konsigna: gizartean oro har ematen diren erreakzioak erreproduzitu.

Zapalkuntzaren antzerkiaren bidez lortutako sailkapenetik argi geratzen da, denok ezagutzen ditugula gizartean bakoitza bere lekuan jartzeko dauden mekanismoak. Baina gizartea ez da ente bat, guk osatzen dugu, eta hortaz, mekanismo horren parte diren keinuak ezagutzen ditugu ikusi eta egiten ditugulako. Sexismoa, arrazismoa eta aporofobia, beraz, guztiz barneratuta ditugula onartu beharrean gaude.

Errenkada osatu eta gero nor zaren asmatzean, edota sailkapena bera egitean, barneko aurreiritzi eta ezjakintasunak ateratzen dira. Neska gazteak, nor zen jakin gabe, atzera joan nahi izan du sailkapenean eta beste partaideek zuzendu dute, bere lekua ez omen zegoen hain atzean. Beraz, nor zaren jakin gabe, bestea nor den ikusita eta zuk jasandakoa pairatu eta gero, badakizu zure lekua bestearekiko ere bai. Zer jasaten duzun eta zer ez duzun jasaten, biak dira pistak zure lekua zein den jakiteko.

Sailkapen prozesutik ordea galderak datozkit. Neska gaztearen sailkapena zuzendu denean taldeko emakumeen artean sortu diren keinu eta irri konplizeetan ez ahal da emakumeon hezkuntza mugatzailea plazaratu? Zergatik kendu zaio Neska gazteak jasandakoari garrantzia? Beste alde batetik, neska gazteak protestatu gabe onartu du zuzenketa. Ez ahal dira jasaten (eta gorroto) ditugun zuzenketak erreproduzitu obeditu zezan? Ideiak adierazteko eran ere barneratuta dauzkagun sinismen mugatzaileak ateratzen direla argi dago. Garrantzitsuagoa dena oraindik, gure aurreiritzi eta sinesmenek ez dituzte besteak bakarrik mugatzen, gure burua ere mugatzen dute.

Gizartearen argazkia ateratzeko dinamika apropos honetan zapalkuntza sistemek gure jarreretan noraino egon daitezkeen barneratuta errez ikus daiteke. Dinamika parte hartzen duten kopuruaren menpekoa izanik ez dira gizarte honetako zapalkuntza guztiak atera. Triada nagusitik at, kapitalismoa, patriarkatua eta kolonialismotik kanpo kapazitismoa eta adultismoa faltan bota dira emaitza aztertu denean.

Kapitalaren garrantziari erreparatuz argi geratzen da diruaren arabera sailkatzen garela gizartean, baina arraza aldagaia sartzen baldin badugu migratzaileak atzera doaz zuzenean. Emakumearen balioa aldiz, ez da diruan egon, bere itxuran baizik. Ez diogu gure buruari galdetu dirurik duen edo ez, liraintasunak definitzen zuen bere lekua.

Nerabe marokoarrak jasan du mesprezu gehien, eskalea aldiz, gizartetik at sentitu da, ikusezina. Baina futbolariak ere bere ekintza gaitasuna besteen erreakzioen menpe ikusten zuenez berak bere burua gizartetik kanpo utzi du.

Nabarmentzekoa da aintzat hartu ez diren rol guztiek etengabe gorde dituztela mina eragiten dizkieten sentimenduak barnean. Egoera honek gizartean amorrua ezkutuan daramagula adierazten du. Baliteke horrela bizi behar duen jendez inguratuta bizitzean “errugabe izanda, noizbait, beste batek eragindakoa ordaintzea”.

Baina ni ez nago ideia horrekin ados, momenturen batean norbaitek barnean duen amorrua aurpegiratuko baligu, aukera moduan ikusi beharko genukeela uste dut. Gure burua amorruaren eragile moduan ikusten ez baldin badugu ere, amorru hori aterarazi baldin badugu, enpatia falta adierazi dugula edo keinuren bat egin dugula onartu beharko genuke. Eta horrela izan ez bada ere, maitasunez erantzun beharko genukeela pentsatzen dut. Talde moduan mindutakoa talde moduan osatu beharko da eta gugandik hastera animatzen zaituztet

Dinamikatik haratago

Hala ere, ezin dugu ahaztu sistema zapaltzaile baten barruan bizi garenik. Egituratutako zapalkuntzak dira jasaten ditugunak eta izaki bizidunen gehiengoa dago eguneroko bizitzan zapalkuntza maila ezberdinak jasaten. Gure arteko harremanetan hainbat botere erlaziok zeharkatzen gaituzte, botere erlazio hauek, gainera, ez dira etengabe ematen, zirkunstantzialak dira. Hau da, lekuaren edota inguruko pertsonen menpe dago. Egoera sozialak, kulturalak, politiko-militarrak eta ekonomikoak du eragina, baita hezkuntza mailak edota erlijioak ere. Beraz, batzuetan guk pairatuko dugu boterea eta beste harreman batzuetan guk edukiko dugu boterea. Egoera hauek normalizatuak daudenez gure esku geratzen da uneoro zein botere erlaziok agintzen duen identifikatzea.

Bizi dugun ereduan meritokraziak agintzen du eta ezin bestekoa da ohartzea bizi dugun eredua eta errealitatea ez datozela bat. Jaiotzez ditugun baliabideek kokatzen gaituzte gizartean eta ez gure gaitasunek. Eredu hegemoniko honetan, non ideologia indibidualista eta merkantilista bizi dugun, izakiok, errealitatean, aukera ezberdinak ditugu bizitzan zehar. Baliabide horien arabera edukiko ditugu aukera ezberdinak, zenbat eta baliabide gehiago orduan eta aukera gehiago izango ditugu, eta aldi berean, miseria gutxiago pairatuko ditugu.

Meritokraziaren filosofiaren bidez, baliabideekin jaiotakoak bere nagusitasuna berretsiko du eta desabantailekin jaiotakoa ordea, errudun sentituko da. Honez gain, desabantailekin jaiotakoa politikoki baliogabetzeko balio du eta baliabide gehiago eduki dituenak, bestea lagundu ezkero, mesedetan dabilela sentituko du, ez aberastasuna banatzen. Horrela gizartea kutxatan banatzen da elkarren arteko aliantzak sortzea galaraziz.

Sistemak lan ona egiten du, alde batetik, gu banatuz eta taldearen indarra ahulduz eta bestetik, alternatibak ezkutuan mantenduz. Horrela, inertziak aurrera darrai eta pribilegioak denboran mantentzen dira desberdintasunak handituz. Ondorioz, bakoitzaren lana bilakatzen da alternatibak topatzeaz gain, kontzientzia zabaldu eta horri aurre egitea.

Sistema bidegabeari alternatiba ezberdinekin aurre egiteak garrantzia badu ere, erabat ziur nago konponbidea kontzientzia zabaltzea dela. Alde batetik, egiten ditugun keinuak etab. identifikatzeko (ezabatu ahal izateko) eta bestetik, taldea, komunitatea, osatzeko. Komunitateak ez duelako balio berdinen artean osatua baldin badago. Gure indarra ezberdinen arteko komunitatetik etorriko da. Aurrekoan norberan dagoen gizakia aitortuz.

Alternatiba ezkutuak esparru guztietan daude. Bai elikadura burujabetza lortzeko proiektuetan, bai burujabetza energetikoa lantzen dutenetan, baita komunikazio burujabetza sustatzen dutenetan ere. Eta hain neutroak ez diren hezkuntzan eta zientzian ere, edota uraren kudeaketa bidezkoan eta software librean lan egiten dutenak. Orain arte erabilitako prozesuak boterea bakan batzuen eskuetan mantentzen laguntzen dutela ohartuta esparru guztietan hainbat pertsona dago ezkutuan dauden alternatiba horiek eguneroko bizitzara hurbiltzeko lanean.

Gizartearen parte hartzea (demokrazia) handitzeko ezkutuan dagoen alternatiba bat Ikerketa Ekintza izango litzateke. Metodologia hau Herrien parte hartzea sustatzeko erabili daiteke. Herria antolatu eta sujetu politiko bihurtzen laguntzen baitu, taldean identifikatutako arazoei elkarrekin aurre egiteko aproposa izanik.

Helburu hori prozesu askatzaileen bidez eramaten da aurrera, taldea batu eta kontzientzia kolektibo politikoa sortzeko asmoz. Parte hartzearekin ez delako nahikoa, boterea herrian ez dagoenez antolatzea ezinbestekoa da.

Prozesu askatzaile hauek dinamika osatzaileak izaten dira, non partaide bakoitzak bere bizipenak aurkezten dituen. Aurkezpen hauek modu ordenatu batean egiten dira jerarkiak ekiditeko. Txanda-pasa erabiltzean berdintasuna bermatzen da taldeko partaideen artean eta partehartzaile bakoitzaren ahotsa entzutea bermatzen da. Prozesu honen ondorioz talde sentimendua indartzeaz gain auto-konfiantza sustatzen da. Taldea kolektiboki eta indibidualki sendotuz.

Horrela, taldea bera agente politiko bihurtzen da eta nahikoa indar baldin badu, botere dialektikan azaltzeko aukera izango du. Beti ere, beharrezkoa den indar hori lortzeko gizartean kontzientzia zabaltzea ezinbestekoa izango delarik. Politika goitik eginda etorri ez dadin, gizartearen babesa lortzeko antolatuta egotea ezinbestekoa bihurtzen da.

Ildo honetan lan egiten du Ikerketa-Ekintza deiturikoak. Kezka eta interesetatik abiatuz, hausnarketa dinamiketatik pasatuz diagnostikoa osatu eta ekintza planarekin bukatzen da. Helburua komunitatea osatzea da sare sozialak sendotuz.

Zergatik da garrantzitsua komunitatea sendotzea? Desberdintasunak desagerrarazteko bidea izateaz gain, zaurgarriak garelako eta elkarren beharra daukagulako. Bizi garen gizartean edozein egoera bidegabe pairatu duenik baldin badago ez garelako inoiz gizarte baketsu bat izango. Denak libre izan arte gu ere ez garelako libreak izango. Barneratuta ditugun aurreiritzi, sinesmen etab.rrek ez bait digute kide on ezta egokiak izaten uzten, gu ere pertsona mugatuak baitgara motxila hori daramagun bitartean.

Ikerketa ekintzan sakonduz

Ikerketa ekintzak eztabaidarako gune antolatu eta egituratuak jartzen ditu talde baten esku, hobetu nahi dena, behatzen dena, aztertzeko. Planteamendu honen berrikuntzaren gakoa ikerketa egiteko era guztiz aldatzen duela da. Ikertzaileak arazoa bere kabuz ebatzi ordez, ikerketaren aztergaiak diren sujetuak ikerketaren parte hartzaile bihurtzen dira eta talde moduan ebazten dira denen artean erabakitako arazoak.

Kurt Lewinek, metodologia honen aitzindarietako batek, zioen gauza bat ezagutzeko modurik egokiena aldatzen saiatzea zela, gainera, teoria eta praktikaren arteko erlazio estuan sinisten zuen.

Ekintza pentsamendutik aldendu ezin den bezala, pentsamendua sentimenduetatik ezin da aldendu ere.

Prozesu dinamiko moduan definitzen bada errealitatea. Zeina egunero eraikia, berreraikia eta suntsitua den. Jakintza eraikitzeak errealitatea eraikitzen badu, errealitateak jakintza bera eraikitzen duela esan dezakegu ere bai. Ondorioz, ezin da ikerketa esfera isolatu batetik egin, paradigma aldaketa ematen da:

Urkoarenganako errespetua eta aitorpena ezinbestekoa da planteamendu honetan. Honi esker prozesuko aktoreetan aniztasuna onartzen da eta ondorioz jakintzaren ekoizpenean ere bai.

Ikerketa-Ekintzaren parte hartzailearen ideia garrantzitsuenak.

• Behaketa parte hartzailea:
Ikertzailea aztertuko duen errealitatean murgilduko da, bertako aktoreekin harremanetan jarriz eta euren prozesuetan parte hartuz.

• Ikerketa parte hartzailea:
Ikerketa talde lanean oinarrituz diseinatzen da. Herri kultura eta historia errekuperatuz. Ikertzaileak informazioa batzeko metodologiak aurkeztuko ditu aktoreek baliabide material eta pertsona baliabideen arabera aukeratzeko:

  • Inguruaren behaketa
  • Liburutegi eta artxiboetako ikerketa
  • Bizitza historikoak
  • Galdeketak
  • Elkarrizketak…

Ikerketa eta datu bilketa komunitateak berak egiten du, datu horien azterketa ere bai; ikertzailearen zeregina bideratzailea soilik izanik.

Lehengo eta behin, batzar zein antzerki edota bestelako teknika bidez, lorturiko
informazioa komunitate osoari transmititu. Eta bestalde, errealitatea
transformatuko dituen ekintzak burutu.

• Ekintza parte hartzailea:
Lehengo eta behin, batzar zein antzerki edota bestelako teknika bidez, lorturiko informazioa komunitate osoari transmititu. Eta bestalde, errealitatea transformatuko dituen ekintzak burutu.

• Ebaluaketa:
Lorturiko aldaketei dagokionez, ekintzaren eraginkortasuna neurtzean datza. Adibidez, jarrera berririk sustatu den, talde balioak eta helburuak birdefinitu diren.

Honez gain prozesua etengabe errepikatzen da arazoa bere osotasunean ebatzi arte edo identifikaturiko arazo gehigarriak ebatzi arte. Orokorrean, bi urte edo gehiago behar izaten dira prozesu hauek burutzeko.

Prozesu luzeak direnez gomendagarria da epe motzeko helburuak zehaztea komunitatearen nekea eta higadura murrizteko asmotan.

Ikerketa-Ekintzaren etenik gabeko eskema

Ondorioa: Eraldaketa

Jakintza Kausa eraldatzaile baten alde jartzea. Sorturiko jakintza askatzailea izango da, zeina norberaren jakintzatik datorren eta jakintza popular bihurtzen den. Aldaketarako estrategia honek prozesu burujabe bat dakar. Errealitate soziala transformatzeko prozesua bizitzarentzat dago planteatuta.