Energia berriztagarriak

Egileak: Itxaso Santxez Enzinas, Marta Camacho Iglesias eta Olaia Elizalde GAraikoetxea

Sarrera

Bukaerako lana egiteko, argazki desberdinen deskribapena egingo dugu, gure arlora bideratuz, Energia Berriztagarriak. Modu honetan, saio batean landutako metodoa aplikatuko dugu, Energia Berriztagarrien alde positiboak eta negatiboak plazaratuz. Argazkien bidez, bisualago ikusten dela uste dugu, horregatik argazki multzoen deskribapena egin dugu. Energia Berriztagarrien bi aldeak konparatu nahi izan ditugu, abantailak eta desabantailak adieraziz. Ingurumen inplaktuan sakonduko dugu, Energia Berriztagarriek behar duten dimentsio zabalak kontuan hartuz, horiek erabiltzean sortutako hondakinen kudeaketa ere aipatuko dugu, askotan ez baikara horretaz konsziente izaten Energia Berriztagarriak aipatzen ditugunean.

Ekonomia ekologikoaren saioan ikasitakoa aplikatuko dugu, planetaren mugak, ekosisteman gertatzen ari dena, merkantilizatutako funtzio ekologikoak (kapitalismoa), efizientziaren mugak, kapitalismoaren hazkundea…

Alderdi soziala ere aipatuko dugu, gatazka handiak sortzen baitira honen inguruan. Azken batean, gure ikaskuntzekin lotutako gaian sakontzea lortuko dugu, eta beste ikuspuntu batetik begiratuz.

Argazkien deskribapena

La imagen tiene un atributo ALT vacío; su nombre de archivo es image.png

Gaur egungo egoera klimatiko eta ekologikoa dela eta, argi daukagu erregai fosilak alde batera utzi behar ditugula, baina nola? Energia berriztagarriak, energia eolikoa edo fotoboltaikoak adibidez, arazoaren irtenbidea dakarte alde batetik. Izan ere, sekula agortzen ez diren energia iturriak erabiltzeaz gain, energiaren produkzioan ez dituzte ingurunera gas kutsagarririk edo gaur egun hainbesteko garraztia duten negutegi efektuko gasik isurtzen.

Gainera, beste herrialdeekiko menpekotasuna murriztu eta autokonsumora bideratu ahal gaituzte. Hala ere, kontu handiz hitz egin behar dugu isurketez edota energia berdeaz. Energia berriztagarriez hitz egiterako garaian, haien bizitza erabilgarria soilik erreparatzen da, kontuan hartu gabe haiek prozesatzeko edota haien bizitza amaitzean haiekin gertatzen dena. Hurrengo irudietan energia berriztagarri hauen ingurumen kostua ikusten da, itzalpean gelditzen dena.

La imagen tiene un atributo ALT vacío; su nombre de archivo es image-1.png

Irudi hauetan aerosorgailuen palen zabortegi bat ikus daiteke. Espainian, 2019an, 1.203 parke eoliko zeuden eta 21.000 aerosorgailu inguru. Haize-sorgailuek 20 eta 25 urte arteko batez besteko bizitza dutela kontuan izanik, arazoa bizitza erabilgarriaren ondoren pala huekin zer egin dago.

Pala hauek orokorrean, egurrez edo poliesterrez edo beira-zuntzez sendotutako epoxiz eginak daude. Material horiek, CSICeko adituaren esanetan, errekuntza-arriskua dakarte, “Gai toxikoak askatzeko eta osasunean eta ingurumenean eragina izateko. Palak baso baten ondoan uzten badira eta ustekabeko edo eragindako baso-sute bat badago, erre egingo ditu “.

Hala eta guztiz ere, haize erroten palak birziklatzeko proiektuak garatzen ari dira, R3fiber bezalakoak adibidez, zeintzuk prozesu termokimikoen bidezko transformazioan oinarritzen diren.

La imagen tiene un atributo ALT vacío; su nombre de archivo es image-2.png

Beste irudi honek, panel fotoboltaikoak egiteko gailentzen den materialaren, silizio kristalinoaren, meatzeak dakartzen ingurumen inpaktua azpimarratzen du.

Energia fotoboltaikoa teknologia berriztagarria dela kontuan izanik, negutegi efektuko gasen isuriaz, uren kutsaduraz, zaratez eta beste hainbat faktoreez ahaztu gaitezke, baita biodibertsitatearen inpaktuaz, kontsumotik gertu instalatzen baitira. Hala ere, kontuan izan behar dugu, elementu hauek asko kutsatu dezaketela ez badira behar bezala tratatzen haien bizitza erabigarria amaitu ondoren. Izan ere, energia fotoboltaikoaren teknologian gailentzen den materiala silizio kristalinoa da. Panel fotoboltaiko baten bizitza erabilgarria 25-30 urte bitartekoa da eta hauek eraikitzeko behar den energia 21 hilabete eta bi urteren artean berreskuratzen da. Hauen bizitza erabilgarria amaitzean, beste energia berriztagarrien aldean, fotoboltaikoa da zikloa itxi eta material gehien berreskuratu daitekeen energia eskuratzeko teknologia. Metodo termiko edota mekanikoekin, silizio kantitatearen arabera, materialak errekuperatu eta produkzio zikloan jartzen dira berriro.

Dena dela enpresa fabrikatzaileak behartuta daude bezeroei beren moduluak nola baztertu jakinaraztera, etiketa egokiak erabiltzera eta tratamendu-zentralei beren produktuen osaeraren eta arriskutsuak izan daitezkeen materialen erabileraren berri ematera.

Plaka fotoboltaiko batean, materialen % 85-90 bitartean birziklatu daiteke, batez ere beira, eta aluminioa. Beste osagai batzuk silizioa (% 3), kobrea (% 1), zilarra (% 0,16) eta gainerako % 16a osatzen duten polimero batzuk dira.

La imagen tiene un atributo ALT vacío; su nombre de archivo es image-3-1030x773.png
Auzo-konposta Debagoienan
La imagen tiene un atributo ALT vacío; su nombre de archivo es image-4.png
Biomasa ekoizteko erabiltzen den abeltzaintza-ustiapena

Azkeneko bi argazki hauetan biomasaren bi aldeak ikusi daitezke. Lehenengoa Debagoienan aurrera eramaten ari den auzo konposta baten argazkia dugu, auzo horretako herritarak sortzen dituzten hondakin konpostagarriak ongarri bihurtu eta baratzetarako erabiltzen dute proiektu honi esker. Bigarrenean, abeltzaintza-ustiapen bat daukagu, behiek sortutako hondakinak biomasa-planta batera eramaten dituzte han energia sortzeko.

Lehenengo proiektua autogestiora eta haurren kontzientzia sustatzera eramaten gaituen proiektua dela esan daiteke. Honen bitartez auzokideek sortutako hondakinak auzoan dauden baratzetarako ongarri moduan erabiliak izango dira, hondakin hauei bigarren bizitza bat emanez. Honen ondorioz gainera, erraustegietara heltzen den hondakin kopurua murriztu egingo da, konpostagarria den guztia berrerabilia izango delako. Beraz, auzotik sortua eta auzoarentzat den autogestio proiektu ekologiko baten aurrean aurkitzen gara.

Bigarren argazkian ikusten den abeltzaintza-ustiapenean aldiz, biomasa problema baten soluzio moduan saltzen digute. Biomasarekin abeltzaintzan sortutako gehiegizko hondakina energia bihurtzen dute, baina non dago benetako problema, gehiegizko hondakin horiekin zer egitean ala gehiegizko hondakinak sortzearen zergatian? Kontua da, biomasa partxe bat moduan erabilia izaten ari dela honelako proiektuetan, egungo sistema kapitalistagatik sortutako abeltzaintza-ustiapenen partxe baten moduan, honen ondorioz hobeto ikusiak izango direlako. Gure mundua ez da hainbesteko abeltzaintza produkzioa jasateko gai, gizakiok honetan eskua sartu eta gure mesedeetara jarri dugulako, baina ohitura hauek aldatzeko garaia heldu da, kontziente garelako nahiz eta honen bidez energia garbia produzitu, gure muduari kalte bakarrik egiten ez diola.

Ondorioa

Energia Berriztagarriak ez dira petrolioak ematen digun energia berbera ematera ailegatuko. Hala ere, hauetan oinarritzea besterik ez zaigu gelditzen, bukatzen ari baitira erregai fosilak eta jada planetaren mugak gainditu baititugu. Hauek duten garrantziaren gainean, itzalpean gelditzen diren hainbat aspektu jorratu nahi izan ditugu, testuan ongi azaldutako adibideak aipatuz.

Aurretik aipatu dugun moduan kritika moduko bat egin nahi izan dugu gaur egungo kontsumismo masiboari. Merkantilizatutako funtzio ekologikoak behar baino gehiago produzitzera eramaten gaitu, eta horrek hondakinen hazkundea dakar. Horri aurre egin beharren gaude, planetaren mugak zeharkatzen ari baikara, ez dago zalantzik, horretarako arazoa errotik konpontzea iruditzen zaigu irtenbide bakarra.

Txosten honetan ingurumen inpaktua aipatu dugu, hala ere, Energia Berriztagarrien eraikuntzak dakartzan inpaktu sozialak ere ez ditugu alde batera utzi nahi izan. Ohikoa da, parke eoliko, fotoboltaiko edota hidraulikoen eraikuntzak askotan dakarren desadostasun soziala. Parke eoliko eta fotoboltaikoen kasuan Hego Amerikan adibidez, jendeak haien lurrak eta bizilekua alde batera utzi behar izan du zelai hauek eraikitzeko. Presa hidraulikoen kasuan, herriak ondoratuta geratu izan dira. Horrekin denekin,inpaktu sozialak duen eraginaren konsziente izan nahi dugu, askotan horrelako proiektu handietan bertako herritaren iritziak alde batera geratu ohi baitira. Makroproiektu hauek eragina familia askoren iritziaren gainetik gelditzen baita.

Ikerketa metodologia feministetarantz aurrera egitea

Ikuspegi feminista GRAL eta MAL ikerketetan? Genero-ikuspegia aplikatzeko beharra oraindik zabaldu ez denean, proposamen sakonagoa sartzeko erronkari aurre egin behar diogu.

Hezkuntza-popularra eta ikerketa ekintza

Marta Camachoren artikulua

Aurreko barikuan, azaroak 20, Zesar Martinez EHUko irakaslea eta Parte Hartuz-eko kidea entzuteko eta berengandik ikastekoa aukera izan genuen. Saioaren helburuak garbi utzi zituen hasieratik, lehenengoa herri hezkuntza eta ikerketa-ekintza ezagutzea eta berain nondik-norako nagusiak lantzea eta bestea lankidetzaren arloan jakintza teknikoaren papera gogoetatzea herri hezkuntzaren ikuspegitik.

Hasteko herri hezkuntza eta ikerketa-ekintza zertan datzan azaldu zigun ordubete hartan hitz egingo zuenari buruz testuinguruan jartzeko. Hauek gizarte zientzietan sortu diren prozesu askatzaileak dira, non auto-konfiantza eta ahalduntze pertsonala zein kolektiboak eraikitzen diren, emantzipazioaren aldeko kontzientzia politikoa eta antolakuntza eta loturak sortuz. Modu honetan, jendartearen bilakaera gidatzen duen botere-dialektikan sektore gutxiagotuak eta zapalduak indartzeko prozesuak erraztuko dira.

Aurreko taulatik hiru teknika ezberdinak (Teknika kuantitatiboa, teknika kualitatiboa eta parte hartze teknika) landu eta ulertu ostean, ikerketa ekintza baten jarraitu beharreko pausuak (ekintza-gogoeta-ekintza) zeintzuk diren azaldu zizkigun adibide praktiko baten bidez. Urdaibai aldeko eskola batean kokatu gintuen, eskola honetako gurasoak haien umeen elikaduragatik larrituta daude, hauek elikadura ekologiko, km0 eta osasuntsu bat nahi dutelako seme-alabentzako. Gurasoek jarraitu beharko pausuak hurrengoak dira:

  1. Proiektuaren asmoa definitu:
    1. Zergatia: kezka partekatuak.
    2. Zertarako: lortu nahi den hobekuntza.
    3. Norentzat: Pertsonak eta sektoreak.
    4. Nortzuk: Prozesuan parte hartzeko konpromisoa hartzen dutenak.
  1. Informazioa biltzea eta partekatzea. Elkarrekin informazioa aztertzea, eztabaidatuz eta akordioetara helduz.
    1. Nolakoa da haurren elikaduraren egoera ikastetxea?
    2. Bildutako informazioa aztertzea eta eztabaidatzea
    3. Eztabaidaren diagnostikoa eta ondorioak ateratzea.
  1. Diagnostikoa jakinda, sustatu edo indartu beharreko ekimenak definitzea.
    1. Zer egin dezakegu? Hausnarketa-,negoziazio- eta akordio-prozesua.
    2. Konpromisoak, baliabideak.
    3. Ekintza kolektiborako oinarriak zehaztea.
  1. Adostutako ekimenak abian jartzea.
    1. Prozesua jendaurrean aurkeztea.
    2. Ekintza abiaraztea.

Adibide honekin lehenengo helburua betetzat jo genuen eta galdera bat planteatu zigun: Zer iradoki dizu ikerketa-ekintzaren proposamenak ? eta onen inguruan debatitzen aritu ginen.

Lehenengo helburuarekin bukatzerako berandu egin zitzaigun eta bigarrena ezin izan genuen landu, pena handia. Hemendik, Zesarri eskertzea bere bariku arratsaldeko denbora tarte hau eskaintzearren eta berari entzutea plazer handia izan dela esatea, besterik gabe, eskerrik asko Zesar.

NO ESTAMOS SOLAS. Giza eskubideen defendatzaile diren Erdialdeko Amerikako emakumeei buruzko zine-foro dokumentala.

Eskubideen defentsa bide gogorra eta oztopoz betearikoa da Erdialdeko Amerikako emakume askorentzat. Mesoamerikako emakume defendatzaileei etengabeko mehatxuak egiten dizkiete, eta kasu batzuetan hilketan amaitzen dute. Kasurik mediatikoena Berta Caceresena izan zen 2016an, ondasun komunen, ur eskubidearen eta herri indigena lenkoaren alde egiteagatik eraila. No estamos solas dokumentalean, Ades (Garapen Ekonomiko eta Sozialeko Elkartea) eta COPINH (Hondurasko Herri Erakunde eta Indigenen Kontseilu Zibikoa) elkarteek parte hartu dute. Dokumentalak egunero mehatxu mota guztiei aurre egin behar dieten giza eskubideen defendatzaile batzuen errealitatera hurbiltzen gaitu.

MGItik datorren ostegunean, azaroaren 26an, zine-foro saio honetara gonbidatzen zaituztegu. Bertan, dokumentala ikusi ondoren, María Aizpuru zuzendariarekin eta Marta Ribas El Salvadorreko giza eskubideen defendatzailearekin solasean ibiliko gara.

Saioa: No estamos solas.Saioa: Giza eskubideen defendatzaile diren Erdialdeko Amerikako emakumeei buruzko zine-foro dokumentala.

Data: azaroak 26, osteguna

Ordua: 18: 00-20: 00 (GMT + 2)

Tokia: Jitsi plataforma (online)

Hizkuntza: gaztelania

Izena emateko: bilbo@euskadi.isf.es

Nazioarteko lankidetza-eredu emantzipatzailearen inguruko gogoeta

Alexander Angiano Ortega-k idatzitako artikulua

Izaera ezberdineko erakundeen arteko lankidetza hiruki legez irudikatu ohi da. Erpin bakoitzean eragile-mota bakoitza kokatzen da. Lehenengo erpinean, GKEak eta eragile politikoak (gizarte-higikundeak, sindikatuak eta abar) dauzkagu, bigarrenean, herri-erakundeak, tokikoetatik estatu-mailakoetaraino,  eta, hirugarrenean, enpresa pribatuak daude.

Lehenengo erpinean eraldaketaren aldeko ekimenak eta, batez ere, lana kokatzen dira; batetik, GKEetako beharginak daude, eta, bestetik, erakundeotatik at egon arren, haien ekimenetan esku hartzen dutenak eta diruzko ekarpen apalak ematen dituztenak. Beste erpin bien izaera, oro har, diru-sorburu izatea da. Hots, GKEak diruztatzen dituzte, bai haien helburuekin bat egiten dutelako, bai abantailak lortzen dituztelako. Izan ere, beraiei lagunduz gero, euren jendaurreko irudia hobetzea edo, enpresa pribatuen kasuan, zerga-murrizpenak lortzen dituzte.

Pentsa liteke egitura hirukoitz hori lankidetzaren irudizko adierazpena baino ez dela, baina hirukiaren erpinen arteko harremanak arazo eta kontraesanak sorrarazten dituzte. Horren eredu da Euskal Autonomia Erkidegoko Jaurlaritzak Gazako zerrendan ospitaleak eraikitzen laguntzeko GKEekin daukan elkarbidea.

Zalantza barik, Palestinaren egoeraz kezkatuta dagoen edonorentzat laguntza hura poztekoa da: Euskal Autonomia Erkidegoko zergadunen dirua eztandek egunero iratzartzen duten herri bati laguntzeko erabiltzen da. Jaurlaritzak, halandaze, zergen helmuga jagon beharko luke. Bada, ez da horrela! Israelgo Estatuak lantzean-lantzean ospitaleok leherrarazi izan ditu, eta Lakuako Jaurlaritza isil-isilik geratu da. Hau da, Jaurlaritzak Palestinan ospitaleak eraikitzeko herritarren dirua bideratzen du, baina ez da haiek suntsitu dituen estatua salatzeko gai.

Jaurlaritzarekin lankidetzan diharduen GKEak zelan onar dezake diru hori gero hark bere ardurari muzin egiten badio? Erakundeak Jaurlaritzaren jokaera kritikatuko balu, erantzunik eza egotzita, dirubide hura galduko luke? Eta, hala balitz, egiazki esan liteke erakunde hura gobernuz kanpokoa eta beregaina dela? Edo, beste barik, GKEak uko egin behar izango lioke Jaurlaritzaren dirubideari, horren jarrera ezaxola edukitzeagatik? Horratx GKEaren baitan sor daitekeen talka etikoa: palestinarrak lagundu nahi baina Jaurlaritza salatu behar.

Nire iritziz, ez dago GKE batek erakunde eta enpresen dirua onartzea gaitzesterik, baina, betiere GKEa gauza bada diruztatzailearen balizko esku-sartze saialdiak edo haren jarduera ezegokiak aske eta jendaurrean salatzeko. Ezpabere, GKEa bere diruztatzailea zuritzen duen menpeko erakunde ustela izango da.

Zientzia eta teknologia eraginkorrak izateak neutralak direla adierazten du?

Kontzeptu unibersalak neutrala al dira?

Mugarik Gabeko Ingeniertizatik zientzia eta teknologia neutralak ez direla esaten dugu. Baina, existitzen al dira beste kontzeptu batzuk, zeinak neutralak direla pentsatzen dugun eta ez diren? Askatasuna, demokrazia, bakea…?

Neutraltasuna “alderdietako baten batean” ez kokatzea baldin bada, bertutea al da berez neutrala izatea? Nondik eraikitzen dira kontzeptu neutralak?

Jule Goikoetxea filosofo, idazle eta ekintzaile feministaren eskutik, gai hauen eta beste batzuen inguruan hausnartzen arituko gara.

Saioa: Zientzia eta teknologia eraginkorrak izateak neutralak direla adierazten du?

Hizlaria: Jule Goikoetxea

Data: 2020ko azaroaren 12a, osteguna

Ordua: 18:00-19:30

Tokia:  Jitsi (posta bitartez jakinaraziko dizugu, aldez aurretiko izen ematea)

Hizkuntza: Euskara

Izen-ematea: bilbo@euskadi.isf.es

Ikerketa feministako metodologia kuantitatiboari buruzko oharrak

Ikerketa feministaren metodologiek ezagutza sortzeko moduak birpentsatzera gonbidatzen gaituzte, ezagutza sortzeko erabiltzen diren metodoak zalantzan jarriz. Jakintza hegemonikoen neutraltasuna eta izaera arrazionala zalantzan jartzeko sortzen diren metodologiak dira, zientzia jantzi ohi den objektibotasun eta unibertsaltasun faltsuan erortzea saihestuz.

“Gizarte-eraldaketarako bidea: Gradu Amaierako Lanak eta Master Amaierako Lanak eraldaketarako tresna gisa” lan-koadernoan, ikuspegi feministetatik ikerketak diseinatzeko moduari buruzko zenbait argibide eman ziren. Era berean, hura erabiltzearen garrantzia argitzea premiazkoa zela azpimarratzen zen, baita tresna eta prozesu horiek prestatzeko eta horietara ohitzeko guneak sortzea egokia zela ere. Beraz, horretara jarri gara…

Formakuntza-premia horri berriro helduz, hurrengo saiora gonbidatu nahi zaituztegu. Marta Luxán, UPV/EHUko irakaslea eta Ikasketa Feministak eta Generokoak Masterreko Batzorde Akademikoko kidea, gogoeta saio praktiko eta teoriko bat eskainiko du ikerketa-teknika kuantitatiboetan ikuspegi feministak sartzeari buruz.

Saioa bideokonferentzia bidez egingo da Jitsi plataformaren bidez. Zure lekua erreserbatzeko (plaza kopurua mugatua izango da), idatz iezaguzu hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es helbide elektronikoara. Anima zaitez eta sareetatik ikusiko dugu elkar!

Saioa: Ikerketa feministako metodologia kuantitatiboari buruzko oharrak

hizlaria: Marta Luxán

Data: 2020ko urriaren 21a, asteazkena

Ordua: 18:00-20:00 (Europako ordu zentrala, UTC+02)

Tokia: Jitsi plataforma (posta bidez informatuko zaitugu, aurretiazko izen-ematea)

Hizkuntza: Gaztelania

Herri Hezkuntza pandemia garaietan: inoiz baino beharrezkoagoa

Herri Hezkuntza bideokonferentzia garaietan? Herri Hezkuntzari buruzko saio bat birtuala bezalako formatu hotz eta inpertsonalean? Alarmak piztu egiten dira. Bada zerbait azken hilabeteotako proposamen metodologikoetan, Herri Hezkuntzaren inguruan ditugun aldez aurreko ideietatik aldentzen dena. Hezkuntza-arloan ditugun ziurgabetasunen ondorioz, honako galdera hau egiteko saioa proposatu genuen: egin al daiteke Herri Hezkuntza Zoom eta konfinamendu masiboko garaietan?

Hasteko, galdera horri erantzuteko modua lantzen dugun Herri Hezkuntzaren ikuskeraren araberakoa izango da. Gure ikuspuntutik, herri-hezkuntza gizarte-zientzien barruko pentsamendu- eta ekintza-korronte gisa ulertzen duen ulerkeraren aldeko apustua egiten dugu. Eraikuntza kolektibo eta iraunkorra dialektikoa eta parte-hartzailea da, eta jakintzen osagarritasunean oinarritzen da. Teknika didaktikoetan edo helduentzako hezkuntza ez-formaleko espazioetan soilik pentsatzetik askoz harago doan ikuspegia da.

Positibismo zientifikoaren aurrean, proposamen pedagogikoen neutraltasuna zalantzan jartzen du Herri Hezkuntzak. Ezagutzaren teoria bat izatetik haratago doa, eta herri boterearen eraikuntzaren aldeko apustua egiten du.

Ikuspegi horretatik, Herri Hezkuntza paradigma posible gisa aurkezteaz gain, guztiz beharrezkoa eta premiazkoa da pandemia globaleko garaietan. Hain testuinguru nahasian eta aztertzeko hainbeste elementu berrirekin, espiritu kritiko batetik egin ahal izatea eta eraikuntza kolektiboaren boterea aprobetxatzea beharrezkoa da. Eta hori guztia, nahiz eta orain ditugun espazio birtualek aukera ematen duten  Herri Hezkuntzaren ikuspegitik parte-hartze horizontalerako, hurbilketa emozionalerako edo gorputzetik lan egiteko.

Orain elkar topatzen hasi garenez, Herri Hezkuntzak hainbat erronka ditu aurretik. Alde batetik, pandemia garaian izan genituen sentsazioak eta sentimenduak berreskuratzeko erronka: badirudi “dena pasatu dela”, eta ahaztu egin zaigu zer esan nahi duen konfinamenduan egoteak eta bizitako esperientziak. Nola berreskuratu konfinatuta egotean izan genituen sentimenduak eta sentsazioak, birprozesatu eta kolektibo bihurtzeko, politizatzeko eta herri-boterea eraikitzera eramango duten ekintza-proposamenak sortzeko. Bestetik, artikulazioaren erronka: akademiaren, herri-mugimenduen, instituzioen eta artikulatu gabeko jendearen arteko konbergentzia, eta azken hilabeteetan eman diren erantzun kolektiboei denboran eusteko apustua. Eta berriz ere, intersekzionalitatea agertzen da: nola erreparatu zeharkatzen gaituzten zapalkuntza/pribilegio ardatz guztiei? Konfinamenduak adibide berriak ekarri dizkigu: ez die guztiei berdin eragiten. Ez da gauza bera ERTEn egotea edo diru-sarrerarik gabe geratzea, ekonomia informalaren sektorean egonagatik; ez da gauza bera baserri batean konfinamendu bat egotea, edo 20 metro koadroko pisu batean, eta abar.

Eta horrela, bi orduz errealitatea irakurri ahal izan genuen gure begirada anitzen batuketatik, geure burua hustu, galdu eta, batzuetan, aurkitu ahal izan genuen. Bi orduz, sinesten dugun pedagogia hori egitera abiatu ginen, Herri Hezkuntza.

Hurbilketa sozialerak oharrak

“Urruntze soziala” deiturikoaren aurrean, erantzun kolektiboen indarra. Joan den ekainean elkarrizketa-gune batean parte-hartzeko deia egin genizuen, eta bertan eskualdeko eta auzoko mugimenduek gure interdependentzia-errealitatea sendotzeko eta bizi ditugun larrialdi ugariei aurre egiteko duten garrantzia egiaztatu ahal izan genuen. Mercè Cortinak (herri-mugimenduetan eta auzo-identitatean aditua), Fernando Fantovak (Sanfran Auzo Sarea) eta Mati Iturraldek (Zuia, ElkarZainduz) lagundu ziguten bizi izan dugun testuinguru zailean komunitatea sortzeko eman diren talde-dinamikak xehatzen.

Pandemia globaleko garai hauetan berraktibatu diren tentsio handietako hiru izendatzen hasiko gara. Batetik, berekoikeriaren eta elkartasunaren arteko tentsioa, non bestearekiko beldurra, indibidualismoari aurre egiten dioten elkartasun sareek gaindi zezaketen. Bestetik, ekonomikoaren eta sozialaren arteko tentsioa: bi horien arteko harremana ezkutatzen duen tranpa eta bi dimentsio horietako erronkei aurre egingo dieten alternatiba kolektiboak sortzearen garrantzia. Eta azkenik, totalitarismoa herritarren ahalduntzearen aurrean: kontrol eta jagoletza maila handienak pairatu ditugun garai hauetan, elkartasuna agerian geratu da. Hiru borroka fronte, non auzoak, forma politiko-sozial bezala, funtsezko papera jokatu duen.

Eta justu gertaera horren inguruan mintzo zaigu Sanfran Auzo Sarearen esperientziak. Konfinamenduaren lehen egunetan 30 pertsona eskaseko whatsap talde hura, gaur egun, 100 pertsona baino gehiagoko sarea osatzen dute, estatu-alarmatik haratago, auzo gizatiarrago bat eraikitzen jarraitzen. Hasieratik, sareak askotariko jardunak bildu ditu, hala nola erosketak egiten laguntzea, auzoko osasun-zentroa defendatzea edo tokiko merkataritzan bonu bat sortzea zailtasunak dituzten pertsonek beren beharren zati bat bete ahal izan dezaten…

Ia antipoda soziologikoetatik, Zuiako kasuak mundu guztiak elkar ezagutzen duen lurralde bati buruz mintzo zaigu, baina horrek ez du eragozten egitate horri lotutako beste arazo batzuk sortzea. Osasun-sistema eta esku-hartze sozialeko sistema zurrun baten aurrean, pertsona batzuek pentsatu zuten sare bat sortu behar zela, askotan ezkutuan egoten diren landa-ingurunean ikusgarri bihurtzeko. Prozesu horretan, tokiko komunikabide kolektiboak funtsezkoak izan dira, herria eta bertako biztanleak sakonago ezagutzeko harremantze hausnarketa guneak eskainiz. Mati Iturraldek adierazi zuen bezala, beldurrak eta kezkak patologizatu ez daitezen, garrantzitsua da banakakotasunetik atera eta modu kolektiboan jorratzea.

Bi orduko solasaldia eraldaketarako eragile izan diren eta diren sare batzuen inguruan, erakutsiz hurbilketa soziala, bere zailtasun eta mugekin, dela gure interdepentzia aitortzera garamatzan giltza.

Herri Hezkuntza pandemia garaietan: erronkak eta aukerak

Covid-19 pandemiak eragindako mundu mailako krisiak duela hamarkada askotatik bizi dugun krisi sistemikoa (ekologikoa, soziala, ekonomikoa, politikoa, zaintzen krisia, etab.) larritu du. Gure bizitzako arlo guztietan bizitzen ari garen aldaketek aukerak ematen dizkigute, bai eta erronka ugari aurkezten dizkigute. Horien artean, hainbat esparrutatik egiturak, praktikak, subjektibotasunak eta inertzia kapitalistak, patriarkalak, arrazistak, kolonialak, estraktibistak, indibidualistak eta abar desegitea bultzatzea.

Egoera horren aurrean, Herri Hezkuntzak ekarpen handia egin behar du beste jendarte eta bizitza eredu batzuetara igarotzeko beste bide batzuen eraikuntzan. Bere ekarpenak ez dira pedagogiaren esparrura mugatzen, praktikatik abiatuta ezagutza eraikitzearekin ere lotzen dira, baita erresistentzien eta nagusitzen ari den ereduaren alternatiben oinarrian dauden herri antolaketa eta parte-hartze prozesuekin ere, geroz eta  ageriago dagoen kolapsoaren seinale. Gaur egungo testuinguruan Herri Hezkuntzak duen eginkizunari buruz kolektiboki hitz egiteko, Beatriz Casado ikertzaile, militante, antropologo eta erizainak dinamizatuko duen Aktibisten Eskolako hurrengo saiora gonbidatzen zaituztegu.

Aurrez aurreko saioak berreskuratu arte, Jitsi plataformaren bidezko bideokonferentzia aukeratzen jarraitzen dugu. Zure plaza erreserbatzeko (plaza mugatuak izango dira) eta saio honetaz nola gozatu jakin dezazun, idatzi hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es helbide elektronikora. Animatu eta (modu seguruan) ikusiko gara sareetatik!

Saioa: Herri Hezkuntza pandemia garaietan: erronkak eta aukerak

Hizlaria: Beatriz Casado Baides

Data: 2020ko ekainak 25, osteguna

Ordua: 10:00-12:00 (GMT + 2)

Tokia:  Jitsi gela (korreo elektroniko bidez informatuko zaitugu, aurretiazko izen-ematea)

Hizkuntza: gaztelania