Internet Feminista eraikitzeko gakoak

Aktibista Eskolaren kurtsoa ixteko saio berezia ekartzen dizuegu. Pasa den 2019an, jatorri desberdinetako emakume talde bat Chiapas, Méxikon bildu zen. Bertan, imajinatu zuten ze printzipio jarraitu beharko lukeen internet feminista batek, lurraldearen zein gorputzen zaintzarako. Amets egiteko, proposamenak botatzeko eta ideiak diseinatzeko egunak bihurtu ziren, elkar-erantzukizun politikoak sortzeko apustuarekin, forma guztietako bizitzen zein lurraldeen loturak kontutan hartuz.

Hurrengo saioan, bileran egon zen partaide baten ahotsetik kontatuko digu nola finkatu zuten Internet Feminista baten oinarriak, ingurunearekin justua izateko. Berriz, la_jes Sursiendo-ko kide hackfeministarekin kontatzen dugu. Berak, saio virtual batetik gidatuko gaitu, non emozioak, kolektibitatea, sentsu artistikoak zein politikoak, bidaiaren erdian jarriko ditu. Gogoan izan, koaderno eta koloretako arkatzak edukitzea!

Ondorengo saioa, telematikoki egingo da, jitsi plataformaren bitartez. Zure plaza eskuratzeko (kontuan izan edukiera mugatuta dagoela) eta saioa jarraitzeko informazioa jasotzeko, hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es helbidera idatzi. Animatu zaitez!

Saioa: Internet Feminista eraikitzeko gakoak

Hizlaria: la_jes

Data: Asteazkena, Ekainak 30

Ordua: 18:00-20:00 (GMT + 2)

Non: Jitsi plataforman (izena eman ondoren posta elektronikoaren bitartez bidaliko dizugu esteka)Hizkuntza: Gaztelania

Gaininformazio eta fake news garaian… Pentsamendu kritikoa entrenatzeko ariketak

Informazio asko izateak onuragarria izan beharko luke, baina zer gertatzen da jasotzen dugun informazio guztia egiazkoa ez denean? Nola landu daiteke pentsamendu kritikoa desinformazioari eta pentsamendu ez-zientifikoari aurre egiteko?

Elhuyar fundazioak pentsamendu kritikoa sustatzeko dekalogo bat argitaratu du, informazio partzialen, gizarteak ezarritako interesen, moden, kontsumismoaren, manipulazioaren eta doktrinamenduaren aurkako defentsa mekanismoak garatzeko. Dekalogoak proposatzen dituen ariketek ebidentzietan oinarrituz iritziak eraikitzen laguntzen dute, gizarte demokratiko batean pertsona aktiboak izan ahal izateko.

Baina, zer da pentsamendu kritikoa? Eta zertan datza hori estimulatzeko ariketak?

Horretaz mintzatuko du Joseba Aldasoro ekainaren 17an, osteguna, egingo den Aktibista Eskolaren hurrengo saioan.

Saioa: Gaininformazio eta fake news garaian… Pentsamendu kritikoa entrenatzeko ariketak

Hizlaria: Joseba Aldasoro

Data: 2021ko ekainaren 17a, osteguna

Ordua: 18:00-19:30

Tokia:  Jitsi (posta bitartez jakinaraziko dizugu, aldez aurretiko izen ematea)

Hizkuntza: Euskara

Izen-ematea: bilbo@euskadi.isf.es

Zor energetikoa

Bidezkoa al da Txina munduko herrialderik kutsatzaileenetakoa dela esatea?

Horrela hasi zuen María San Salvador del Vallek “Justizia energetikoa nazioartean: elektrizitatearen ordainketa aztarna energetikoaren metodologien arabera” saioa joan den ostegunean gure Aktibisten Eskolan. Izan ere, Iparraldeko herrialdeetan ditugun ondasun eta zerbitzuek energia-kontsumoaren handitzea dakarte, eta kontsumo hori ez da beti kontabilizatzen erabiltzen den herrialdean, gero eta gehiago baitira Hegoaldeko herrialdeetatik Iparraldeko herrialdeetara egiten diren inportazioak. Horren arrazoia da, neurri batean, herrialde batzuetan ingurumen-kudeaketari buruzko legeria ez dela beste batzuetan bezain zorrotza, eta lan-eskubideak beste batzuetan baino okerragpak direla; horren ondorioz, eskulana merkeagoa da, eta enpresa handiek nahiago dute haien herrialdeetatik kanpo inbertitu. Hori dela eta, ez litzateke bidezkoa Txina gehien kutsatzen duen herrialdeetako bat dela esatea; izan ere, dozenaka herrialdek bertan fabrikatzen dituzte produktuak, kostuak merkatzeko, gero inportatzeko eta azkenik haietaz gozatzeko.

Eremu energetikoa oso zabala denez, saio honetan elektrizitatearen ardatzari heldu genion. Produktuaren prezioaren zer zati dagokio elektrizitateari? Zenbat ordaintzen du elektrizitatean herrialde bakoitzak kontsumitzen duenaren truk? Kontsumitzen dugun guztia herrialdean ekoiztuko bagenu, zenbat argindar gastatuko genuke? Ikerketa egiteko, 43 herrialde eta 16 sektore aztertu ziren, non ikusten den desarrollismoak eragindako aldaketa klimatikoa ez dela berdina Iparraldeko eta Hegoaldeko herrialdeetan, Hegoaldekoak direlarik gutxien kutsatzen dutenak eta ondorio txarrenak pairatzen dituztenak.

San Salvadorrek aztarna ekologikoaz ere hitz egin zigun, aspaldidanik Lurrak sor dezakeena baino gehiago kontsumitzen dugula. Era berean, kontsumoari buruzko ikuspegi zabalagoa izateko beharraz ohartarazi zigun, ez bakarrik etxebizitzetako kontsumoa kontuan hartzeko, datu horu kontsumo globalarekiko alderatuz gero oso txikia baita ( % 4 baino ez), baizik eta sektoreka eta are gehiago merkatu globalaren arabera aztertzeko. Horrek kontsumoaren hurbilketa errealistagoa izaten laguntzen du. Adibidez, kamiseta bat hemen erosten denean, ehungintzaren kontsumo elektrikoa ez ezik, hainbat sektore eta herrialdeetako kontsumo elektrikoa ere igotzen da, elkarren artekoan erlazionatuta daudelako.

Ondorio gisa, Iparraldeko herrialdeek diru eta baliabide asko aurrezten dituzte herrialde pobretuenen kontura, eta interesgarria litzateke hausnartzea zenbat deskontatu beharko genukeen herrialde horiei laguntzak ematen dizkiegula esaten dugunean, batik bat, haietan produzitzean aurrezten dugun gastu elektrikotik.

Gorputza lehen lurralde gisa. Lurraldea eta sexu- eta genero-aniztasuna defendatzeko borroken arteko intersekzionalitatea.

Joan den ostegunean esperientziak trukatzeko mahai-inguru bat antolatu genuen El Salvadorreko eta Euskal Herriko defendatzaileen artean. Mahai-inguru horretan Jose Fausto Gamez, Brisas del Campoko kidea (El Salvador), Aleja Menjívar, Farabundo Martí Fronteko Sexu eta Genero Aniztasunaren Idazkaritza Nazionala (El Salvador) eta Idily Mérida, Lumaltik elkarteko kidea (Guatemala-El Salvador) izan genituen gurekin.

Lurraldearen defentsaren aldeko borrokan sexu- eta genero-aniztasunaren ikuspegia txertatzeari buruzko hausnarketa- eta elkarrizketa-prozesuarekin jarraitzeko helburuaz, lau galdera egin genizkien hizlariei beren borroka-esperientziak eta posizionamendua ezagutzen laguntzeko. Hurrengo testuan, hiru gonbidatuekin izandako elkargunean sortutako ideia batzuk aurkeztuko dizkizuegu. 

Nola bizi dute LGTBIQ+ pertsonek beren lurraldeen defentsaren aldeko borroka?

LGTBIQ+ komunitatearen aurkako indarkeria egiturazkoa da, eta pertsona askok sexu-orientazioagatik edo genero-identitateagatik jasan dituzte erasoak eta mehatxuak. Borrokak minez eta sufrimenduz eramaten dira, baina feminismo komunitarioarekiko hurbilketak sendatzen eta modu kolektiboan eta alaitasunez bizitzen laguntzen du. Dolutik eta minetik eramaten diren prozesuak dira, baina baita indarretik eta ausardiatik ere.

Hasieran, batzuek ez zuten LGTBIQ+ borroka lurraldearen defentsarekin lotzen, lurraldearen defentsa estraktibismoaren aurkako borrokarekin soilik lotzen baitzuten. Baina gero ikusi zuten lurraldea ez dela lurra bakarrik, gorputza ere badela. Eta horretaz jabetzen garenean, gorputza ere borroka politikorako tresna dela ulertzen dugu.

Lurraldearen defentsarako eta LGTBIQ+ eskubideen defentsarako borrokak batu daitezke edo bietako bati eman beharko litzaioke lehentasuna?

Gorputza lehen lurralde gisa ulertzen badugu, esan daiteke bi borrokak batera doazela, ezin dela bata zein bestea lehenetsi, gorputza defendatzea lurraldea defendatzea delako. Ikuspegi intersekzionala da.

Horren adibiderik onena trans esperientzia duten pertsonak dira. Generoa gainditu eta bere gorputzari buruzko erabakiak hartu ahal izatean, abortatzeko eskubidetik egiten den bezala, lurraldea gorputz-lurralde ikuspegi batetik ikusten da, bi borrokak elkartzen diren lekutik. Horrela, bi borrokak lotuta eta artikulatuta daude.

Esan daiteke iparraldeko kolonialismo bat dagoela LGTBIQ+ eskubideen eta lurraldearen aldeko borroka honetan ere?

Egiturazko bazterketaren, bereizketaren… metaketa historiko bat dago, sistema kapitalistan indartzen dena. Gizon/emakume binarismoa ere kolonialismo horretatik dator, eta badirudi genero disidentzia ez dela existitzen. Horri guztiari aire klasistak gehitzen zaizkio, bazterketa-printzipioekin… zalantzarik gabe, menderakuntza-sistema baten parte da.

Sistema kapitalistak hainbat metodo ditu gure gorputzak kontrolatzeko. Ezarri diguten metaketa historiko horrek iparraldean gauza onak daudela sinestarazi nahi digu. Hegoaldean aurrerapen handia dago giza eskubideen arloan, eta batzuetan ikusezin bihurtzen saiatzen da sistemaren eraikuntza bera dela eta.

Nazioarteko lankidetzak ere izan du erantzukisunik, komunitateen funtzionatzeko moduak ulertu gabe eta kosmobisioak kontuan hartu gabe arauak ezartzen saiatu baita.

Egitura kolonizatzaileei eta botere-egiturei deserosotasuna eragiten die hegoaldean beren interesetarako ezarritako patroirik ez egoteak (lgtb, indigenak…).

Nazioarteko lankidetzaren gaiarekin jarraituz, ba al dago pertsona guztiak beren aniztasunean sartzen dituen lan-eredurik, inor kanpoan utzi gabe?

LGTBIQ+ biztanleriaren kasuan, askoz ere baldintzatzaile gehiago daude. Historikoki, hezkuntza-sistematik, justiziatik, osasun-sistemarako sarbidetik… kanpo geratu izan gara. Gure lurraldeetara lankidetza iristen denean eta proiektuak garatzen hasten direnean, oso gutxitan hartzen da parte edo kontratatzen dira LGTBIQ+ pertsonak proiektu horiek gara ditzaten. Eta kontratatzen direnean estandar oso altuak daude, neurketa-lerroa oso altua da.

Askotan, lankidetzak bere adierazleak osatzeko baino ez du entzuten, baina ez bizitzak aldatzeko. Lankidetzaren lanari bira eman behar zaio,  bere ingurunea eraldatzeko ahalegin errealak egin ditzan.

Ildo horretan, badira lan-eredu barneratzaileagoak. Adibidez, eredu bat da familia-prozesuekin lan egin beharrean, prozesu komunitarioekin lan egitea. Ezin da familiaren eraikuntza gauetik goizera suntsitu, familia ere komunitatearen parte baita, baina lan egiteko orduan garrantzitsua da komunitate mailan lanketa hori egitea.

Itzulketaren praktikaren inguruan: elkarrekikotasun- eta irekiera-ariketa bat

Bidezkoagoa eta justuagoa izan nahi duen ikerketa batek itzulketarenikuspegi bat iza n behar du kontuan, benetan elkarrekikoa, enpatikoa eta eraldatzailea dena. Ez da nahikoa emaitzak aurkeztea ikerketan lagundu diguten pertsona eta taldeen aurrean. Itzultzeari buruzko ideia orokor hori birpentsatzen laguntzen duten bi elementu daude: ariketa prozesual bat da, elkar eraldatzeko praktika bat.

Itzulketaren praktikari buruz hitz egiteko eta zer den ezagutzeko, zergatik den garrantzitsua gure ekitaldi akademikoan sartzea eta zer elementu hartu beharko liratekeen kontuan itzulera-espazioak diseinatzeko eta ezagutza kolektiboki berreraikitzeko, saio bat diseinatu dugu Ruth Nevadorekin, unibertsitateko gizarte-erantzukizuneko ikuspegiarekin itzulketetan esperientzia duen komunikatzailea. Bere eskutik, interikaskuntza-espazio hau proposatzen dizuegu, eta ezagutza nola inpartitzen  ari den biratzen saiatuko gara.

Saio hori bideokonferentziaz egingo da, jitsi plataformaren bidez. Zure lekua erreserbatzeko (edukiera mugatua egongo da) eta saio honetaz nola gozatu jakin dezazun, idatz iezaguzu hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es Anima zaitez eta sareetatik ikusiko dugu elkar (modu seguruan)!

Saioa: Itzulketa praktikaren inguruan: elkarrekikotasun eta irekiera ariketa

Irakaslea: Ruth Nevado

Data: Maiatzak 6, osteguna

Ordua: 18:00-20:00 (GMT + 2)

Tokia: Jitsi aretoa (postaz jakinaraziko dizugu, izena eman ondoren)

Hizkuntza: Gaztelania

Sexu- eta genero-aniztasunaren ikuspegia txertatzeko gakoak

Lankidetza eraldatzailea egiteko, beharrezkoa da sexu- eta genero-aniztasunaren ikuspegia txertatzea, baina ez proiektuen formulazioan puntuak ematen dituzten zeharkako ardatzen batuketa gisa, baizik eta benetako ikuspegi intersekzionaletik. Ideia hori oinarri hartuta, Fernando Altamirarekin hitz egin genuen, gure elkarteetan ikuspegi hori txertatzeko gakoei buruz hitz egiteko.

Zenbait erakundek aspaldi galdetzen diogu geure buruari nola egin, nola sartzen dugun sexu- eta genero-aniztasuna beste gatazka batzuk jorratzen dituzten proiektuetan, nola berrikusten dugun geure burua goitik behera, zeharkatzen gaituen heteronormatibitateari aurre egiteko. Beste erakunde batzuk, aldiz, askoz zurrunagoak dira gai horrekin. Hala ere, batzuetan eta besteetan aitzakia ugari zabaltzen dira, eta oztopo dira gaiari behar duen presaz eta lehentasunez heltzeko orduan. Beste behar garrantzitsuago batzuk daudela edo LGTBI begiradak gure erakundea bere borroka-gunetik desbidera dezakeela argudiatuta, zeregin hori alde batera uzten da, alde batera utzita menderakuntza-hiruki batek zeharkatzen duen sistema batean bizi garela, hiru buruko eredu baten baitan (neoliberala, etnozentrikoa eta heteronormatiboa). Horri aurre egin ahal izateko konplexutasun osoz begiratu behar diogu. 

Izan ere, zer gertatzen da sexu- eta genero-aniztasuna sartzen ez badugu? Badirudi ez egiteak neutraltasun jarrera hartzea esan nahi duela. Hala ere, Fernadok erakusten digu ez dela horrela, ikuspegi hori ez sartzeak esan nahi baitu gure erakundeak mundu guztiarentzat bizigarriak diren leku bihurtzeko aukera galtzea; heteronormatibitateari presentzia osoa ematea esan nahi du, eta kanpoan geratzen den guztia kanpoan uztea.

Eta orduan, milioiko galdera: nola egingo dugu? Nola txertatuko ditugu sexu- eta genero-aniztasuna? Fernandoren arabera, genero-ikuspegia txertatu nahi dugunean bezala, galdera berak eginez, baina sexualitateen, gorputzen, identitateen… aniztasunari begirada zabalduz. Lehenik eta behin, komeni da pentsatzea zer galdera egingo dizkiogun geure buruari, zapalkuntza guztiak ikusarazteko. Adibidez, urarekiko giza eskubidea lantzen badugu, zer galdetuko dugu? Nori galdetuko diogu? Norekin hitz egingo dugu? Nor utzi dugu kanpoan? Lan egiten dugun biztanleria egitura “tradizionala-arauemailea” duten familiak badira, seguru asko kanpoan utziko ditugu orientazio sexualagatik kanporatu dituzten pertsonak.

Bestalde, aniztasun sexoafektiboaren aldeko borroka ardatz nagusitzat duten kolektiboekin lotzeaz gain, LGTBI ez diren beste erakunde batzuei ere lagundu behar diegu begirada hori txerta dezaten, bestela, irudi bailezake sexu- eta genero-aniztasunaren ikuspegia txertatzeko lana LGTBI kolektiboei bakarrik dagokiela, kolektibo feministek soilik ikuspegi feminista integratu beharko balute bezala.

Aurrera jarraituko dugu, geure eraldaketara irekita.

GNU/Linux Install Party // Ekarri ordenagailua eta software librera pasatu!

Denbora daramazu software librean sartu nahian eta ez duzu pausoa ematen? Interneteko tutorialak ez dute zurekin funtzionatzen? Sistema pribatiboetatik aldentzea gustatuko litzaizuke, Ubuntu zure ordenagailuan nola instalatu ikasiz? Galdera horien erantzuna nahi izanez gero, Zuk Zeuk Egin Lab 2.0 hurrengo saiora joateko gonbita egiten dizugu.

Zure ordenagailua tailer praktiko honetara ekartzen baduzu, Ubuntu GNU/Linux sistema eragile librea nola instalatzen eta funtzionatzen duen ikasi ahal izango duzu. Horretarako, ez duzu aldez aurreko sistema eragilea desinstalizatu behar, trantsizioa urratsez urrats egin nahi baduzu ere. Saioak iraungo duen 3 orduetan, alderdi teknikoa ikasteaz gain, software librearen baloreez eta bizi duen egoeraren inguruan hitz egin ahal izango dugu. Saioan Dabid Martínez, hacktibista, software librean aditua eta Soberania Teknologikoaren aldeko ekintzailea izango dugu lagun.

Saio hau formatu presentzialean egitearen aldeko apustua egin dugu, denok Dabidek adierazitako urratsak jarraitzen ditugula ziurtatzeko. Horregatik, zure tokia ziurtatzeko eta segurtasun-baldintzak betetzeko, idatz iezaguzu hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es korreora. Anima zaitez eta elkarrekin jarraituko dugu aurrera!

Saioa: GNU/Linux Install Party. Ekar ezazu zure ordenagailua eta pasa zaitez software librera

Laguntzailea: Dabid Martinez

Data: Apirilak 23, ostirala

Ordua: 17:00-20:00

Tokia: Abando Gizarte Etxea. Barrainkua kalea 5

Hizkuntza: Gaztelania

Lurraldearen defentsaren eta LGTBIQ+ errealitatearen arteko intersekzionalitateak ikusaraztea

ISF-MGI taldetik, LGBTIQ+ pertsonek borroka sozial eta lankidetzan (baita “ez-arautzailetzat” jotzen dena ere) izan duten ikusezintasunari aurre egiteko bideak ireki nahian, prozesu bat hasten ari gara.

Menderatze-hirukote batek zeharkatzen duen sistema batean bizi gara, hiru buruko eredu batean (neoliberala, etnozentrikoa eta heteronormatiboa), eta bere konplexutasun osoari begiratu behar diogu aurre egin ahal izateko. Zalantzarik gabe, aurrerapausoak eman dira Sexu eta Genero Aniztasunaren (DSG) ikuspegia arauz kanpoko lankidetzan txertatzeko, baina oraindik ere sumatzen diren erresistentziek gaia sakon lantzeko prozesuak bultzatzen jarraitzera bultzatu gaituzte.

Era berean, Hegoaldeko agenteekiko elkarrizketan, LGTBIQ+ komunitateko giza eskubideen defendatzaileak egoera ahulagoan daude jasaten duten diskriminazioagatik eta defendatzaile gisa egiten duten lanagatik. Ondorioz, Latinoamerikako defendatzaileei etengabeko mehatxuak egiten zaizkie, eta kasu batzuetan erailketa ere ematen da. Zentzu horretan, El Salvador, gorroto-krimenen, gorrotoaren apologiaren eta diskriminazioaren maila altuenetako bat du, baita LGTBIQ+ ekintzaileen aurkako hilketak eta jazarpenetan ere.

El Salvador-eko egoerarekin jarraituz, Amnistia Internazionalak argitaratutako datuen arabera, ohikoak dira LGTBIQ+ pertsonen aurkako abusuak, larderia eta indarkeria, haien sexu-orientazioagatik edo genero-identitateagatik; bereziki, emakume transen aurka, askotan oztopo handiak izaten baitituzte justiziara iristeko, diskriminazioa jasaten dutelako, eta, gainera, indarkeria eta estortsioa jasaten dutelako. Babesik eta justiziarik aurkitu ezin dutenez, LGBTIQ+ komunitateko batzuek herrialdetik ihes egiten dute indarkeria hau atzean uzteko modu bakarra delako.

Nola bizi dute LGTBIQ+ kideek beren lurraldeak defendatzeko borroka? Bi borrokak batu daitezke?

Gai horiei buruz hausnartzeko eta eztabaidatzen jarraitzeko, lurraldearen defentsaren eta LGTBIQ+ errealitatearen arteko intersekzionalitateak ikusarazteko prozesu bat ireki dugu. Horretarako, esperientziak trukatzeko bi jardunaldi antolatu ditugu, gaiari ikuspegi desberdinetatik heltzeko. Lehenengoa martxoaren 23an izan zen; Fernando Altamiraren eskutik, Sexu eta Genero Aniztasuna arauz kanpoko lankidetza eta hezkuntza eraldatzailean sartzeaz hitz egin genuen.

Eta apirilaren 29ko ostegunerako, zinema-foro bat prestatu dugu Erdialdeko Amerikako kideekin. Sexu aniztasunaren eta lurralde defendatzaileei buruzko bi film labur ikusi ondoren, Brisas del Campo (El Salvador) erakundeko José Fausto Gámez Moralesekin, Aleja Menjívar, LGBTI aktibista eta Farabundo Martí Fronteko (El Salvador) Sexu eta Genero Aniztasunaren Askapen Nazionalerako Idazkari Nazionala, eta idily Mérida, Lumantik (Euskal Herria) hezkuntza-teknikariarekin hitz egingo dugu.

Sexu eta genero aniztasuna txertatzea lankidetza eta hezkuntza eraldatzaile ez-normatiboetan

Menderatze-hirukote batek zeharkatzen duen sistema batean bizi gara, hiru buruko eredu batean (neoliberala, etnozentrikoa eta heteronormatiboa), eta bere konplexutasun osoan begiratu behar diogu aurre egin ahal izateko. Zalantzarik gabe, aurrerapausoak eman dira Sexu eta Genero Aniztasunaren (DSG) ikuspegia arauz kanpoko lankidetzan txertatzeko, baina oraindik ere sumatzen diren erresistentziek gaia sakon jorratzeko saio bat antolatzera bultzatzen gaituzte.

Gaiari buruz hitz egin ahal izateko, Fernando Altamira izango dugu, INCYDE gizarte-ekimeneko kooperatibako kidea, Lankidetza eta Garapen Ekimenak, eta sexu- eta genero-aniztasunari buruzko ikertzailea nazioarteko lankidetzan, ikuspegi intersekzionaletik. Haren eskutik, DSGren ikuspegi bat nola txertatu azalduko dugu, zein ebaluazio-irizpide lagungarri izan daitezkeen bidea egiten jarraitzeko. DSGren meloia irekitzea ez da aukera bat eta datorren asteartean, martxoaren 23an, hausnarketa egiten jarraitu nahi dugu.

Saio hau bideokonferentziaz egingo da, jitsi plataformaren bidez. Zure lekua erreserbatzeko (edukiera mugatua egongo baita) eta saio honetaz nola gozatu jakin dezazun, idatz iezaguzu hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es . Anima zaitez eta sareetatik ikusiko dugu elkar (modu seguruan)!

Saioa: Sexu eta genero aniztasuna txertatzea lankidetza eta hezkuntza eraldatzaile ez-normatiboetan

Hizlaria: Fernando Altamira

Data: Martxoak 23, asteartea

Ordua: 18:00-20:00 (GMT + 2)

Tokia: Jitsi aretoa (postaz jakinaraziko dizugu, izena eman ondoren)

Hizkuntza: Gaztelania

Patriarkatua eta heteronorma, eraikuntza zientifikoaren baldintzatzaile gisa

Zientzia aniztasuna zientzia hobea da izenburuarekin, pasaden martxoak 11an Lydia Gil-ek, dibulgatzaile zientifiko eta dokumentalistak, saio bat dinamizatu zuen; eta, bertan, gogoeta eginarazi zigun, zientzia arloan pertsonei buruz proiektatzen zaigun irudia berrikusteak duen garrantzian.

Zientzialari izatea oso lanbide baloratua da. Izan ere, Espainiako estatuan, lanbide horren balorazioa mediku izatearen atzetik baino ez dago. Baina, zer irudi datorkigu burura pertsona zientifiko bat irudikatzen dugunean? Galdera hori ehun bat umeri egin zieten, eta marrazteko eskatu zieten. Emaitza gizon bat izan zen, adinekoa, zuria, heterosexuala eta “friki” itxura zuena.

Hori da zientzialarien gizarteak dituen erreferenteen isla. Lydiak esan zigun, adibidez, testu-liburuetan %7,5 baino ez direla emakumeak; wikipedian 10 biografiatik 2 baino ez direla emakumeenak; edo 5 iritzi-zutabetik 1 baino ez duela emakume batek sinatzen. Zifra horiek are txikiagoak dira esparru zientifikoan.

Non daude zientzian askotariko sexualitateak eta identitateak dituzten pertsonak? Nola baldintzatzen ditu beren genero-identitatea eta sexualitatea lan zientifikoan? Zientzialariak askotarikoak dira: emakumeak, gazteak, pertsona arrazializatuak, LGTBI kolektibokoak, etab. Baina ikusezin bihurtzen dira, edo ezaugarri horietako batengatik nabarmentzen dira, beren lan zientifikoagatik nabarmendu beharrean. Ez da harritzekoa “emakume batek lehen aldiz irabazi du matematikako Nobel saria” edo “matematikaren sari noblea irabazi zuen errefuxiatua” bezalako izenburuak irakurtzea.

Garrantzitsua eta beharrezkoa da ikusaraztea zientzia anitza dela; hau da, pertsona zientifikoak askotarikoak direla; izan ere, Lydiak esan zuen bezala, neskak ezin dira ikusten ez dutena bihurtu. Ezinbestekoa da hainbat erreferente sortzea, eta zeregin horretan energia jarri behar dugu. Genero-estereotipo inplizituak eta heteronormaren inertzia haustea oraindik oztopo asko dauden bi bide dira.