Gizarte eraldaketarako apustua egin duten GrALei buruzko solasaldia

Hainbat Gradu eta Master Amaierako Lanak gauzatzean bidelagun izan garen honetan, Mugarik Gabeko Ingeniaritzatik ikerketa hauen eraldaketarako ahalmenaren inguruko azterketa bat burutzea otu zitzaigun. Hori dela eta, prozesu honetan lan hauek norbanakoaren eta gizartearen eraldaketarako lanabes moduan ulertzen duten ekimen batzuetara gerturatu gara. Lan honetan, esperientzia hauetan parte hartu duten ikaslegoaren bizipenak jakitearen beharraz ohartu ginen, eta pasa den ekainean hauen inguruan patxadaz hitz-egiteko solasaldi bat burutu genuen.  

Ekintza honetan batu ginen pertsona anitzok (ingeniaritza arlo ezberdinekoak, zientzialariak, gizarte langileak, arte ederretan adituak,…) denon ideiekin gizarte eraldaketa zein zentsutan ulertzen dugun landu genuen. Bizitza eta kapitalaren artean aukeratzera behartzen gaituen dikotomia askaezina dela eta, gizarte eraldaketarako apustuak argi du noranzkoa. Beharrezkoa da bizitzea merezi duen bizitzak erdigunean jartzea, eta horretarako kontzientzia eta jarrera hartzetik hasi, bertan kokatu eta bertatik nahien arabera abiatzea da xedea. Hasieratik azaltzen da funtsezko adostasuna bat: ez dago gizarte eraldaketarik maila pertsonalean nolabaiteko eragiterik ez badago.

Esperientzien aniztasuna izanagatik ere, denek azaleratzen dute beraien GrALak munduko egoeren inguruko kontzientzia izateko mugarri izan direla. “Hasieran GrAL bibliografiko bat egin nahi nuen, baina lankidetzaren munduari eginiko begiradatxoarekin, ni neu aztertzeko beharra izan nuen”. GrALa egitean ordurarte egingabeko galderak sortu ziren, nolabait jarraitu beharreko ekinbidea ulertzeko balio izan dutenak: Zein da nire aportazioa? Zertarako egiten dut? Zein modutan egin nahi dut?

Hala ere, esperientzia oparoak izanagatik ere, mugak ere aurkitzen dira. Adibide dira denbora urritasuna, edota bukaerako txostenaren egitura zurruna, bertan formakuntza eta ikerketa prozesu hauetako hainbat alderdi agertezin eginez. “Alde teknikoa soilik adieraztea eskatzen zidaten, gizarte ikerketa guztia eranskinetara”. Unibertsitateko ikasketa prozesuan gizarte eraldaketarako GrALa bat burutzeko tresnarik ere ez izatea zailtasuna da. Ikasgeletatik kanpoko gaiak lantzeak dakarren ezagutza falta horrek, GrALa burutzean gai horren inguruan sakontzeko beharrak ere prozesua bizigarri egiten du: “ikasketetan armagintzaren industriari buruz hitz-egiten digute, eta GrALa ISF-MGIrekin egiteak ilusioa eta ikasketei jarraibide berri bat ematea laguntzen du”.

Bukatu baino lehen, denboratxo bat hartu genuen GrAL/MAL programaren inguruan hobetzeko proposamenei buruz hitzegiteko. Ideia batzuen artean, lan hauei jarraipena egiteko irakaslego konprometitu gehiago izatearen beharra aipatu zen, batzuetan zaila izaten da eta tutorea izatea. Unibertsitatea gizarte mugimendu eta eragileei hurbiltzearen beharra ere adierazi zen, gizarte antolatuaren behar eta nahiak asetzeko gai diren esparruak landuz eta babestuz. Ikasketetetan egin beharreko praktikak eta GrALa uztartzearen aukeran ere sakontzea aipatzen da, bai ikerketa hauen hedapena handitzea baita GrALen emaitzen jarraipena egitea ere. Hurrengo hilabeteetan Mugarik Gabeko Ingeniaritzatik lantzen ari garen ikerketa baterako erabilgarri izango diren 20 bat proposamen jaso dira. Bejondeizuela!

“Gerra hemen hasten da ”: industria militarra eusten duten zutabeak

Yemen-en iaz 28.000 pertsona baino gehiago hil ziren herrialdea jasaten ari den gatazka armatuaren ondorioz. 2016an gerra hasi zenetik, 60.000 pertsona hil egin dira. Yemen da mundu-mailan gatazka armatuak dauden herrialdeetako bat. Gerra horiek heriotzak, bortxaketak, goseteak, elikadura-ziurgabetasuna, azpiegituren suntsiketa eta behartutako lekualdaketak eragiten dituzte.

Zorigaitzez, dirudi gatazka hauek fisikoki zein enpatikoki urrun geratzen zaizkigula, gurekin zerikusirik izango ez balute bezala. Haatik, iparralde globaleko herritarrak garen heinean, beste herrialde batzuetan gertatzen ari den horren erantzukizuna dugu.

Gerra hemen hasten da lelopean, izen berbera duen plataformak gatazka armatuekin ditugun loturak ezagutzera eman eta salatu nahi ditu: fabrikazioa, finantziazioa eta ikerketa. Maiatzaren 30eko Aktibisten Eskolan gai honi heldu genion.

Fabrikazioan zentratuz gero, espainiar estatuan 580 enpresek baino gehiagok fabrikatzen dituzte armak, materialak edo armentzako piezak.  Horietako 100 baino gehiago Euskal Herrian daude.

Bestalde, finantziazioari buruz hitz eginez gero, 2018an, diru publikotik 20.000 milioi euro baino gehiago  gastu militarrera zuzendu ziren, eta espainiar estatuko entitate finantziarioek 9.000 milioi euro inbertitu dituzte azken 7 urteetan armen industrian. BBVA, Banco Santander edo CaixaBank dira banku horietako batzuk, eta neurri txikiago batean, baina zerrenda horren parte dira Kutxabank eta Caja Rural de Navarra.

Eta hirugarren ardatzari dagokionez, helburu militarrak dituzten ikerketek mundu-mailako I+D+I inbertsio totalaren % 30a hartzen dute eta milioi erdi zientifiko inplikatzen dituzte. Espainiar estatua da bere BPGren ehunekorik handiena eskaintzen dion bigarren herrialdea arma berrien garapenari, AEBren atzetik.

Euskal espresetan fabrikatutako armek, arlo militarrerako unibertsitateetako ikerketetan garatzen diren teknologiak eta gure diruarekin finantziatzen den armen industriak munduko hainbat lekutan gerrak egotea ahalbidetzen du.

Armen ekoizpenarekin harremana dituzten enpresetako asko UPV/EHU-n daude ikasleei praktikak eskaintzen edo unibertsitatea sartuta dagoen plataformen parte dira.

Hori dela eta, ISF/MGI batu egingo da UPV/EHU eta miltarismoaren arteko harremana eteteko kontzentrazioan, uztailaren 3an, 13:00etan, Bilboko Ingeniaritza Eskolan.

Intersekzionalitatea parte-hartze sozialaren tresna gisa

Herrietako parte-hartze prozesuak nola gertatzen diren aztertu nahi badugu, haien atzetik dauden praktika eta arau guztiak gainbegiratu behar dira. Arreta jarri beharko zaie bazterketa iturriei, ikertu beharko da haien artean nola eragiten dioten elkarri eta pribilegioak hauteman beharko dira ez dauden errealitateak identifikatzeko. Zentzu honetan, intersekzionalitateak eskaintzen digun markoak ahalbidetzen digu zeharkatzen gaituzten zapalkuntza/pribilegio ardatz ezberdinak eta haien artean nola erlazionatzen diren ikusaraztea. Zigortua eta ahaztua dagoen aniztasunaren gain jarri nahi dugu begirada. Guzti hori dela eta, hurrengo Aktibisten Eskola erabiliko dugu ikuspuntu intersekzionalean eta praxis kritikorako duen potentzionalitatearen inguruan sakontzeko.

Jone Martinez-Palacios feminista eta Parte Hartuz-eko ikertzailearen eskutik berrikusiko dugu in-korporatutako dimentsioak nola lan egiten duen intersekzionalitateaz ari garenean. Zer esaten digu gorputzak? Nola jokatzen dugu parekoekin? Nola ezberdinekin? Gure eguneroko praktika sozialen atzetik lan egiten duten logikei buruz taldean hausnartu nahi baduzu, hurrengo ekainaren 27ko -osteguna- saiora gonbidatzen zaitugu. Parte hartu nahi izanez gero, bidal iezaguzu mezu elektronikora hezkuntza@euskadi.isf.es helbidera, idatzi izenburuan AKTIBISTEN ESKOLA eta esaiguzu parte hartu nahi duzula eta zein motibazio dituzun. Bertaratu ahal izateko, ez da beharrezkoa Aktibisten Eskolaren aurreko saioetara etorrita egotea. Zain izango gaituzu!

Data: ekainak 27, osteguna.

Ordua: 17:00-19:00

Tokia: Bilboko Ingeniaritza Eskola, P1G1 gela

Nabigatu arrastorik gabe: Tresna Libreak eta Burujabetza Teknologikoa

Ez da inongo sekretua: teknologiaren sektoreko multinazional handiek gure pribatutasuna urratzen dute, eta oparitzen dizkiegun datuekin salerosketan ibiltzen dira. Interneten nabigatzen dugunean sortzen diren datuek, gure kokapenarekin konbinatuta, informazio guztiz baliotsua ematen dute, Google bezalako enpresek publizitate pertsonalizatua bideratuko diguten beste enpresa batzuei bidaltzeko. Hori jakin badakigun arren, batzuetan geure buruaren zaintza digitalak hobetzeko tresnak falta ditugu, eta azkenean betiko sare eta plataforma pribatiboetara jotzen dugu. Internetekin arrastorik utzi gabe harremanetan aritzeko beste modu batzuk ezagutzea eta burujabetza teknologikora jauzi egitea proposatzen dizugu Mugarik Gabeko Ingeniaritza-Euskaditik.

Mugarik Gabeko Ingeniaritzak eta Ekologistak Martxanek Aktibisteen Eskolaren saio berezia antolatu dugu, mapen erabilerarekin lotutako tresna libreak ezagutzeko eta haiekin praktikatzeko. Zuk ere Google Mapsera sarri jotzen baduzu, interesgarri izango zaizu pribatutasun, autonomia eta erraztasun handiagoak eskaintzen dizkizun mundu oso bat dagoela deskubritzea. Horretarako, Ekaitz Zarraga telekomunikazioko ingeniaria izango dugu gurekin datorren ostegunean, ekainak 13. Erabiltzailea eta bere eskubideak errespetatzen dituzten teknologien erabilera eta sorkuntza sustatzen dihardu gaur egun. Parte hartu nahi baduzu, bidali mezu bat hezkuntza(a bildua)euskadi.isf.es helbidera, idatzi izenburuan AKTIBISTEEN ESKOLA eta esaiguzu parte hartu nahi duzula. Bertaratu ahal izateko, ez da beharrezkoa Ekintzaileen Eskolaren aurreko saioetara etorrita egotea. Zain izango gaituzu!

Eguna: 2019ko ekainaren 13a, osteguna

Ordua: 17:00-19:00

Tokia: Bilboko Ingeniaritza Eskola, P1G1 gela

Ikasleekin topaketa: Gizarte eraldaketarako GRALen esperientziak partekatzen

Zure Gradu Amaierako Lana lankidetza, jasangarritasun edota justizia sozialaren arloan garatu duzu? Nahiko zenuke zure esperientzia beste ikasle batzuekin partekatu? Horrela bada, Euskal Herriko Mugarik Gabeko Ingeniaritzatik zure interesekoa izan daitekeen proposamen bat daukagu. Hurrengo astelehenean, ekainaren 10ean, 17:00etan Bilboko Ingeniaritza Eskolan (P1G1a gelan) gizarte eraldaketarako Gradu Amaierako Lanak edo Master Amaierako Lanak egin dituzten ikasleekin topaketa izango dugu.


Espazio-taller honetan, diziplina desberdinetako ikasleek partekatu ahal izango dituzte, dinamika parte hartzaileak erabiliz, haien prozesuan izan zituzten motibazioak, bizipen adierazgarrienak eta GRAL/MAL-ean lortu zituzten emaitzak. Parte hartu nahi baduzu, bidal iezaguzu posta elektroniko bat hezkuntza@euskadi.isf.es helbide elektronikora, gaian IKASLEEKIN TOPAKETA idatziz, eta parte hartzeko motibazioak adieraziz.


Euskal Herriko Mugarik Gabeko Ingeniaritzatik uste dugu Gradu eta Master Amaierako Lanak gizarte eraldaketarako tresna izan daitezkeela. Urteak daramatzagu Giza Garapenerako Teknologiak ardatz dituzten ikerketei jarraipena egiten, lankidetza eta jasangarritasun arloetan. Ikasleei zuzendutako espazio hau zabaldu dugu interesatzen zaigulako beste arlo batzuetan egiten diren lanak ezagutzea, eta horrela, ikaspen bateratuak eraiki, esperientziari ahalik eta onurarik handiena ateratzeko.

“Gerra hemen hasten da”

2016. eta 2018. urteen artean Bilboko Portutik 9.800 tona lehergailu bidali ziren. Gatazka armatuak ez dira soilik urrutiko lurraldeetan gertatzen diren giza-ezbeharrak: gure lurraldean, industria militarraren garrantzia hain da handia, ezen armamentu kantitate ikaragarriak mobilizatu eta ekoizten dituela sistematikoki giza eskubideak urratzen dituzten herrialdeetara bidaltzeko. Datorren ostegunean, maiatzaren 30ean, gure “Aktibisten Eskola” egoera horri buruz sakontzeko erabiliko dugu.

La guerra empieza aquí” dokumentalaren proiekzioarekin hasiko dugu saiao. Dokumentalak irabazi handiak ematen dituen sektore horren mekanismoak ikusaraztea eta armen trafikoari amaiera emango dion erantzuna sortzea ditu helburu. Zein erakunde publikok eta pribatuk eusten dute ekonomikoki armen sektorea? Zer dago gobernu autonomoaren eta unibertsitate publikoaren gardentasun ezaren atzean? Proiekzioaren ostean, mahai-ingurua izango dugu Joseba Sanz, dokumentalaren zuzendariarekin, eta Mònica Vega, Banka Armatua Kanpainako kidearekin batera. Zure zain egongo gara!

Data: 2019ko maiatzaren 30ean, osteguna.

Ordua: 17:00-19:00

Tokia: Bilboko Ingeniaritza Eskola, P1G1 gela

Hezkuntza askatzailerako bideak igarotzen

Aurreko Aktibisten Eskolan Hezkuntza Askatzaileari buruz hausnartu genuen begirada feminista batetik. Gema Celorioren eskutik, Hegoako Hezkuntza Teknikoa, bere potentzial osoa ulertzeko hainbat gako aurkitu genituen. Lehenengo urratsa fokua pertsonaren gainean jartzean datza, pausu hori ezinbestekoa da izaera askatzailea izan nahi duen edozein hezkuntza-prozesu egin nahi bada. Gure ikaskuntza prozesuetan subjektu aktiboak garela aitortzea, mobilizazio soziala sortzeko moduko subjektu kritikoak eraikitzeko moduak aztertzea. Soilik puntu horretatik marraztu ahal izango ditugu eraldaketarako aukerak.

Proposamen horrek pentsamendu hegemonikoa osatzen duten elementuak deseraikitzeko erronkak jartzen dizkigu halabeharrez. Pertsonen eta herrien hondamendia dakarren testuinguru neoliberalean, kendu zigutena berreskuratzea geratzen zaigu soilik. Lekuz aldatzea bizitzaren jasangarritasunaren aldeko ikuspegiak geureganatzeko. Zergaitik onartu beharko genuke krisi finantziarioa guztiaren zentrua dela? Zergaitik ez dugu ikuspegia aldatzen zaintzen krisia ardatz kontsideratu ahal izateko?

Ibilbide honetan etapa berri bat agertzen da: beste epistemologiekin kontaktua, beste feminismoekin. Aukera paregabea errealitate desberdinak eta zeharkatzen gaituzten beste zapalkuntza batzuk ezagutzeko. Topaketa honek proiektu askatzaileak sortzeko desikasi behar duguna jartzen digu parez-pare. Garrantzitsua da mahai gainean jartzea gure interesen joera, Donna Haraway-ren gonbidapena onartu eta ikusaraztea denok abiatzen garela jada kokapen zehatza duen ezagutza batetik, errealitatearen interpretazio bakarra existitzen ez dela aldarrikatzeko.

Eta horrela, bidea egiten jarraitu, alda daitezkeen arrakala berriak ezagutzen. Trantsizioan bizitza osoan egongo gara. Baina hura aipatzean, geureganatu nahi dugu jada murgilduta gauden aldaketa prozesua.

Begirada feminista hezkuntza askatzailerako

Aktibista Eskolan krisi sistemiko honen aurrean planteatzen diren proposamen pedagogikoak ezagutzeko asmoz jarraitzen dugu. Begirada kritiko eta askatzaile duen hezkuntza lantzea ez da erreza, batez ere jakintza enpresen nahien arabera nola lantzen den ikusten dugun unibertsitate giroan. Hori dela eta, nahitaezkoa iruditzen zaigu honen inguruan hausnartu eta gizarte aldaketarako eta interes askatzailerako lagungarri diren jakintza kolektiboen sorkuntzan dabiltzan proposamenak azaleratzea. Hezkuntza teknikoetan honelakoak zailak iruditu arren, honen pitzadurak aurkitu genitzake hezkuntza askatzalierantz abiatzeko.

Gai horietan sakontzeko, Gema Celorio, Hegoako Hezkuntza Teknikaria izango dugu bidelagun. Beraren laguntzaz Hezkuntza Askatzailearen oinarriak ezagutuko ditugu: intersekzionalitate kritikotik jakintzen elkarrizketara, gizon eta emakumeek dituzten postuen eraldaketarako begirada feministaren beharrean sakonduz. Saiora bertaratzeko eginbehar bakarra hezkuntza(arroba)euskadi.isf.es helbide elektronikora aurretiaz mezua bidaltzea da, AKTIBISTA ESKOLA hitza honen gaian adieraziz, sarrera doakoa eta librea da eta. Gainera, saio honetan parte hartzeko ez da beharrezkoa Aktibista Eskolako aurreko saioetara etorri izana.

4. saioa: Begirada feminista hezkuntza askatzailerako

Data: Apirilaren 11a, osteguna

Bideratzailea: Gema Celorio

Ordua: 17:00-19:00

Tokia: Bilboko Ingeniaritza Eskola, P1G1A gela

Etika, askatasuna eta teknologia

Pasa den martxoaren 6ean Julián Estévez Ingeniaritza Eskolako irakaslearekin batera, hitzaldi tekniko bat antolatu genuen. Gurean Ondiz Zarraga egon zen, #SoftwareLibre-ari buruzko sarrera hitzaldia ematen, Donostiako Ingeniaritza Eskolan.
Hitzaldian, beste gauza askoren artean Software Libreak eskeintzen dizkigun tresna eta alternatibak erakutsi zizkigun.
Hitzaldia hementxe aurki dezakezue, eta beherago egindako grabaketa:

Eguzki izpi eraldatzaileak

Ingeniaritza eta Arkitektura Fakultateko Eskola ezberdinetako ordezkariekin hasierako protokolozko bisita eta bileren ostean, martxoaren 7an zientzian emakumeek egindako lana ikustarazteko ekintza batean parte hartu genuen eguzki energiari buruzko tailer batekin. El Salvadorreko emakume zientzilari ezberdinak gogoratzeaz gain, eguzki energiaren inguruan Maria Telkesen lana ezagutzeko aukera izan genuen.

Ekimen honetara, unibertsitateen artean zientzia eta teknologien ezagutza sustatzeko proiektuan barne dagoena eta El Salvadorreko Unibertsitateko Ingeniaritza Elektrikoko Ikasleen Elkartearekin burutu dena, ingeniaritza alor ezberdineko 30 ikasle (13 emakumezkoak eta 17 gizonezkoak) hurbildu ziren, eta eguzki labeen eredu batzuen talde-eraikuntzarekin bukatu genuen.

Arratsaldean, Mekanikako Eskolara bisita egin genuen bertan ikasleek beren ikasketen amaierako lanean diseinatu eta eraikitako urezko sistema eredu ezberdinak ezagutzeko.

Aurreko egunean, Suchitotoko Buena Vista komunitatera hurbiltzeko aukera izan genuen ur-ponpaketa sistema ikusteko, eguzki energia eraginkor baten bidez osatzekoa dena, eta iturburua eta uraren biltegia banatzen duten bi kilometroak oinez egin ostean, Suchitotoko Ur Sistema Komunitarioaren Elkartearekin biltzeko aukera izan genuen.

Hurrengo egunean berriz, martxoaren 8an, emakume salvadortarrekin bat egin genuen politika eta justizia patriarkalaren aurrean duintasuna, autonomia eta eskubide eske.