Basoen kudeaketaren arazo amaigabea. Noiz arte?

Endika Ruiz Martinezek, garapena, lankidetza eta giza garapenerako teknologiak mintegiko ikasleak, idatzi du artikulu hau.

Erdi arotik aurrera ipar Euskal Herriaren ekonomiaren zati nabarmena ontzioletan oinarritu zen. Izan ere, baso autoktonoa kalitatezko egurra ematen zuten zuhaitzez osatuta zegoen, haritzez eta urkiez adibidez. Honela, kostaldetik hurbilen zituzten basoetatik egurra ustiatzen hasi eta itsasontzien eraikuntzara bideratu zen besteak beste. Ontziolek beharrezko zuten egur eskaria asetzeko egindako mozketa azkarrek eta haritzak edo arteak hazkuntza oso moteleko zuhaitzak direla kontuan izanda, ez da harritzekoa deforestazio arazoak laster heldu zirela. Hau ikusita historiaren ikasbideez ezer gutxi ikasi dugula nabarmena da, gaur egun baso kudeaketa arazoak izaten jarraitzen baitugu.


Gaur egun, basoen deforestazioa arazo nagusien artean egon ez arren, baso-kudeaketa kaskarraren eraginak sufritzen ditugu etengabe. Kontuan izan, Eusko Jaurlaritzak 2010ean egindako Baso Inbentarioaren arabera, Bizkaiko baso-azalera lurralde osoaren % 72 dela, eta honen hiru laurdenak zuhaitz ez autoktonoen monolandaketak direla. Pinu eta eukalipto sailek batez ere, bertako baso autoktonoa ia guztiz ordezkatu dute. Honek, bertako ekosistemen suntsiketa, lur gaineko materia organikoaren galera, lurzoruaren egituraren eraldaketa eta suteen areagotzea dakar besteak beste. Gainera, eukalipto eta pinu landaketen arraseko mozketak1 egiten dira 12 eta 40 urtero hurrenez hurren. Honela, lursail osoa moztean lurra biluzik gelditzen da, landare inbaditzaileen sarrera erraztuz. Landare-espezie hauek, lurrazal osoa hartzeko gai dira denbora gutxitan; espezie autoktonoak desagertarazteko eta ekosistemak guztiz hondatzeko gai izanik.


Hala ere, aipatutako baso-kudeaketa ez jasangarriak eragindako arazoak larriak izan arren, administrazioek ez dute inolako neurririk proposatu honi aurre egiteko. Gainera, ez dute bertako basoa berreskuratzeko eta kalitatezko egurra ekoiztearen aldeko apusturik egin. Askotan, baso-eremuaren % 76a jabetza pribatukoa dela aipatuz justifikatzen dute administrazioek gaur egungo basoen egoera, lur publikoetako eukalipto landaketak kentzeko asmorik izan gabe. Egoera honetan, zaila da jabetza pribatuko baso-eremuan kudeaketa jasangarriago baterako bidea hartzea. Izan ere, basoak lantzearen gaur egungo helburu nagusia eta bakarra etekin ekonomiko indibidual ahalik eta azkarrena lortzea da, epe luzerako onura ekologiko kolektiboa planteatzen ez delarik.


Ezin da onartu arazo guztien eragileak jabe pribatuak izatea, eta hauek haien kabuz egora aldatu behar dutela baso gehiena osatzen dutelako. Baso-kudeaketa jasangarrirako bidean, ezinbestekoa izango da administrazio publikoak eredugarriak izatea eta jabe pribatuen eskura jartzea beharrezkoak dituzten diru laguntzak eta tresnak. Honela, Europako beste herrialdeek egiten duten moduan, basoaren kudeaketa legeen edo arauen bidez erregulatu beharko litzateke, edozein pertsonaren ekintzak gainerako gizartearengan eragin latzak izango dituen akzioak ekiditeko asmoz. Adibidez, Suitzako Lege Federalak “basoa, bere funtzioak modu aske eta jasangarrian betetzeko gai den eran kudeatu beharko da” eta “Erabateko soilketak eta arraseko mozketak edo antzeko ondorioak dituen edozein erabilpen debekatuko da.” ideiak biltzen ditu bere artikuluetan.


Azkenik, gure herrialdeko administrazioek bultzatutako baso-ekintza eredugarrien zain gauden bitartean, baso-kudeaketak eragiten dituen arazoak konpontzetik urrun gaude. Oro har, arazo hau gure gizarteak daukan garapenaren modeloagatik eragina da besteak beste, hau da, hazkunde ekonomikoan oinarritutako garapenagatik. Honen eraginez, eskerrak eman beharko genieke baso-kudeaketa jasangarria bultzatzen duten elkarte edo ekimen guztiei, hauek baitira aldaketaren itxaropena ez galtzearen eragileak.

1 zuhaitzaren behealdetik egindako lursail osoaren mozketa


Bibliografia:
“Bertako basoa berreskuratzeko proposamena” (2017), Kolore Guztietako Basoak.
Eskuragarri: https://koloreguztietakobasoak.files.wordpress.com/2017/10/kolore-guztietako-basoak-euskar
a.pdf

“Kaktusa Bizirik” antzezlana “on tour”

AntzerkiZ taldeak Tradener-entzako sortutako “Kaktusa Bizirik” antzezlanak bidean darrai Euskal Herrian zehar. Hurrengo geldierak dira:

  • Eibarren azaroak 6ean, asteazkenean 18:00etan, Teatro Complejo Educativo , UNI, Eibar
  • Errekaleorren (Gasteiz) azaroak 8an, ostiralean  20:00tan.

Obraren Sinopsia:

“Kaktusa Bizirik” energia-trantsizioari buruzko TRADENER ikerketa-proiektuaren ondoren sortu ziren ideia eta gogoetak plazaratzeko sortutako antzezlan bat da. Abiapuntu hau harturik, AntzerkiZ lanean hasi zen, eta umore eta emozioz beteriko antzerki sorkuntzan baten ondoren prest gaude gure lana aurkezteko! Eguneroko bizitzako ohiturak zeharkatuko ditugu, gure aztarna energetikoaren handitzeak planetan dituen ondorioak erakutsiz. Antzezlanaren helburua arazo (larrialdi) kolektibo honen berri ematea bada ere, honen aurrean alternatiba posibleen inguruko eztabaida eta hausnarketa kolektibo batean parte hartzeko diseinaturik dago, denon artean konponbideak aurkitzea beti izango da errazagoa eta!

Antzezle-Zerrenda

> Itsaso Aguirre García:
Antzezle eta itzultzailea. Elikagaien autogestio proiektuen eta baratza komunitarioen lan egiten duen ekintzailea, baita mugimendu feministan ere. Nafarroako Antzerki Eskolako azken urteko ikaslea da eta musika antzerki talde batean parte hartzen du.

> María Zapata Hidalgo:
Antzezle eta antzerki irakaslea, antropologian ikertzailea eta mugimendu transfeministetako ekintzaile ere bada. AntzerkiZ-ko kidea da eta bai zapalduon antzerki zein antzerki komunitarioko hainbat proiektutan parte hartu du.

“Gerra hemen hasten da ”: industria militarra eusten duten zutabeak

Yemen-en iaz 28.000 pertsona baino gehiago hil ziren herrialdea jasaten ari den gatazka armatuaren ondorioz. 2016an gerra hasi zenetik, 60.000 pertsona hil egin dira. Yemen da mundu-mailan gatazka armatuak dauden herrialdeetako bat. Gerra horiek heriotzak, bortxaketak, goseteak, elikadura-ziurgabetasuna, azpiegituren suntsiketa eta behartutako lekualdaketak eragiten dituzte.

Zorigaitzez, dirudi gatazka hauek fisikoki zein enpatikoki urrun geratzen zaizkigula, gurekin zerikusirik izango ez balute bezala. Haatik, iparralde globaleko herritarrak garen heinean, beste herrialde batzuetan gertatzen ari den horren erantzukizuna dugu.

Gerra hemen hasten da lelopean, izen berbera duen plataformak gatazka armatuekin ditugun loturak ezagutzera eman eta salatu nahi ditu: fabrikazioa, finantziazioa eta ikerketa. Maiatzaren 30eko Aktibisten Eskolan gai honi heldu genion.

Fabrikazioan zentratuz gero, espainiar estatuan 580 enpresek baino gehiagok fabrikatzen dituzte armak, materialak edo armentzako piezak.  Horietako 100 baino gehiago Euskal Herrian daude.

Bestalde, finantziazioari buruz hitz eginez gero, 2018an, diru publikotik 20.000 milioi euro baino gehiago  gastu militarrera zuzendu ziren, eta espainiar estatuko entitate finantziarioek 9.000 milioi euro inbertitu dituzte azken 7 urteetan armen industrian. BBVA, Banco Santander edo CaixaBank dira banku horietako batzuk, eta neurri txikiago batean, baina zerrenda horren parte dira Kutxabank eta Caja Rural de Navarra.

Eta hirugarren ardatzari dagokionez, helburu militarrak dituzten ikerketek mundu-mailako I+D+I inbertsio totalaren % 30a hartzen dute eta milioi erdi zientifiko inplikatzen dituzte. Espainiar estatua da bere BPGren ehunekorik handiena eskaintzen dion bigarren herrialdea arma berrien garapenari, AEBren atzetik.

Euskal espresetan fabrikatutako armek, arlo militarrerako unibertsitateetako ikerketetan garatzen diren teknologiak eta gure diruarekin finantziatzen den armen industriak munduko hainbat lekutan gerrak egotea ahalbidetzen du.

Armen ekoizpenarekin harremana dituzten enpresetako asko UPV/EHU-n daude ikasleei praktikak eskaintzen edo unibertsitatea sartuta dagoen plataformen parte dira.

Hori dela eta, ISF/MGI batu egingo da UPV/EHU eta miltarismoaren arteko harremana eteteko kontzentrazioan, uztailaren 3an, 13:00etan, Bilboko Ingeniaritza Eskolan.

Extraktibismoaren kontrako borroken istorioak

Euskal Herriko MGIren helburuen parte da extraktibismoaren kontrako eta giza eskubideen aldeko istorioak ezagutzea eta ezagutzera ematea. Lurraren, lurraldearen, uraren eta ingurumenaren aldeko borrokak, botere korporatiboaren eta politika extraktibisten kontrakoak.

Aste honetan hainbat istorio aurkeztuko dira. Ostegunean, maiatzaren 16an, Deustuko Unibertsitatean No tenemos miedo dokumentalaren proiekzioa izango da, El Salvadorko meatzaritza metalikoaren kontrako borroka prozesua batzen duena. Ikusentzunezkoaren ondoren izango den mahai-ingurua errazteko, Jaime Armado Sánchez-en presentzia izango dugu, Santa Martako Garapen Ekonomiko eta Soziala Elkarteko (ADES) kidea El Salvadorren.

Horrez gain, Emakumeak Lurraldearen eta Giza Eskubideen defentsan eta estereotipoen hausketa erakusketa osatzen duen argazki bilduma egongo da ikusgai, borroka feministaren ikuspegi global-lokalaren lagin fotografikoa. Argazki batzuk El Salvadorko emakume defendatzaileen ikasketa-prozesu baten emaitza dira. Prozesu horren nondik-norakoak ezagutzeko, Deisy Otilia Rivas izango da gurekin, ADESeko kidea eta argazkilaritza prozesuaren dinamizatzailea.

Eta ostiralean, maiatzaren 17an, Berdinak Gara eta Lumatik antolaturiko Lurraldearen defendatzaileak Jardunaldiak izango dira. Bertan, hainbat emakumek giza eskubideen defentsaren alde burututako defentsa eta erresistentzien berri emango digute. Emakume hauek izango dira: Yolanda Oquelí, ekintzaile feminista la Puya komunitatean, Guatemalan; Rosy Pérez Fray Bartolomé de las Casas Giza Eskubideen Zentruko kidea Chiapasen; Marixela Ramos Radio Victoria-ko kidea El Salvadorren; eta María Olga Coronado Consejo de los Pueblos Mam-eko kidea Guatemalan.

Vidalina Moralesek Euskal Herrira eginiko bisitaren xedea El Salvadorko emakumeek lurraldearen eta Giza Eskubideen defentsan burutzen duten lana ezagutzera ematea da.

Pasa den astean, Vidalina Morales gure artean izateko aukera izan genuen. El Salvadorko kidea, komunitate-buru, natura defendatzailea eta meatzaritza metalikoaren kontrako borrokaren kidea dugu Vidalina.

Energiaz beterik eta nekaezin, Euskal Herrian egin duen geldialdian, Vidalina Moralesek resistiendo al extractivismo lelopean,zazpi jardunalditan parte hartu du, eta El Salvadorko komunitate antolatuek hamarkada bat baino gehiagotan burututako meatzaritza metalikoaren kontrako borrokaren berri eman digu. Borroka hori ohiz kanpoko gertaera bilakatu da Latinoamerikan. Izan ere, meatzaritza metalikoa debekatu duen lehenengo legea, eta bakarra, ekarri du. Lorpen honek ez du esan nahi gatazkarekin amaitu denik, meatzaritzan jarduten duten enpresa handiek jarraitzen baitute presio egiten El Salvadorko azpi-zorua bereganatzeko. Hala ere, garaipen adibidea bihurtu da, eta lurralde desberdinetako borrokentzak inspirazio-iturri bihurtu da.

Unibertsitatean eskaini zituen aurkezpenetan – Donostiako UPV/EHU-ko Ingeniaritza Eskolan, Bilboko UPV/EHU-ko Ingeniaritza Eskolan eta Leioako UPV/EHU-ko Arte Ederretako fakultatean-, Vidalinak nabarmendu zuen akademiaren garrantzia nekazaritza eremuetako borroketan, problematika desberdinen argudioetarako ikerketak eta txostenak ahalbidetzeko tresna gisa. El Salvadorko kasuan, hala izan zen, non ikerketa zientifikoek munta berezia izan baitzuten egiaztatzeko meatzaritzak ingurunearen kontra zituen eraginak.

Morales protagonista duen No tenemos miedo dokumentalak meatzaritza metalikoaren kontrako borroka-prozesua biltzen du. Lehenago aipaturiko fakultateetaz gain, ikus-entzunezko formatuan proiektatu zen Donostiako Koldo Mitxelena kultur-gunean, Tolosako Leidor zineman eta Basauriko Marienea emakumeen etxean. Proiekzio bakoitzaren ondoren, publikoak aukera izan zuen giza-eskubideen defendatzailearekin zalantzak eta jakin-minak partekatzeko.

Azkenik, ekintzarik potoloenak Bilboko Bilborock-en izan zuen tokia, Silvia Federici, Rosa Lago, Sara Ibañez eta Estitxu Villamor aktibista ekofeministekin batera, zeinek haien ingurumenaren aldeko borrokak partekatu zituzten ikuspuntu feminista batetik. Guztiek nabarmendu zuten ingurumen-eraginek ondorio zuzenak dituztela emakumeengan. Moralesek azaldu zuen nola uraren arazoek bereziki emakumeengan dituzten, eta hori dela eta, El Salvadorren borroka emakumeek burutu zutela, hein handi batean, El Salvadorko emakume bati, borrokan sartzeko, etxetik eta komunitatetik irtetea dakarren guztiarekin.

Laburbilduz, Vidalina Moralesek Euskal Herrira egin duen bisita ikasketa prozesua izan da. El Salvadorko emakumeen lana ezagutzea lurraldearen eta Giza Eskubideen defentsan inspirazio-iturri da beste borrokentzat eta erresistentzian dauden beste lurraldeentzat.

Bizkaian ere uraren kudeaketa publiko, sozial, demokratiko eta jasangarriaren alde

Uraren Nazioarteko Egunaren bezperan aurkeztu zen Bilbon dozenaka gizarte-eragile eta elkartek osatzen duten Ur Publikoa Plataforma, Bizkaian uraren ziklo integralaren kudeaketa publiko, sozial, demokratiko eta jasangarria lortzeko asmoarekin.

Honako puntuak ditu plataformak adostutako manifestuak:

  1. Ura izateko aukera Giza Eskubidea da
  2. Uraren titularitateak eta kudeaketak %100 izan behar dute publiko
  3. Kooperazioa eta elkarlan publikoa
  4. Enpleguak publikoa eta kalitatekoa izan behar du
  5. Ezinbestekoa da ingurumen, ekonomia eta egitura arloko jasangarritasuna
  6. Zerbitzuaren kostuari aurre egiteko tarifak bere osoan berriro inbertitzea
  7. Herritarren partaidetza eraginkorra lortzeko kudeaketa gardena, anitza eta irekia
  8. Kontsumo arduratsua eta inplikatu guztien aldetik ura aurreztea sustatzearen aldeko apustua
  9. Bultzada sendoa txorrotako uraren kontsumoari
  10. Legedia eta araubidea egokitu

Honako esteka honetan aurkitzen da aurkezpen dossierra eta Bizkaiko uraren kudeaketaren inguruan (giza eskubideak, lurraldea, kudeaketa eredua, enplegua, jasangarritasuna eta partaidetzari dagokionez) egindako aldarrien garapena duen dokumentua.

Datozen hilabetetan ekingo dio plataformak eragile gehiago batu eta aldarri hauek gauzatzeko elkarlanari. Web orri honetan eta sare sozialetako kontu honetan jarrai ditzakezu berriak.

 

Ur kudeaketa interes pribatuen esku

“Inor atzean utzi gabe” lelopean datorkigu aurtengo Uraren Nazioarteko Eguna, baina El Salvadorretik datozen berriek hamarkada bat baino gehiago dirauten gizarte mugimenduen aldarriak atzean utziko dituzte.

Azken hilabeteetan uraren kudeaketa publikoa eta komunitarioa ezartzeko gizarte eragileen urteetako asmotan atzerapausoak bizi genituen, eta aste honetan Asanblada Legegileko Ingurumen eta Aldaketa Klimatikoaren komisioak ur kudeaketaren aulkiak banatzeko adostu duen erabakiak argi uzten du El Salvadorreko ur kudeaketan interes pribatuek gailenduko direla.

Honen arabera uraren kontseilu zuzentzailean uraren neurrigabeko erabilera egiten duten industria sektoreko eta eraikuntza sektoreari loturiko ur partzuergoetako kideak izango dira, lurraldeko uraren kudeaketa jasangarria izateko eta ur eta saneamendua giza eskubidea gauzatzeko arazo gehienak sortzen dituztenak denak ere.

Uraren instituzionalizazio guztiz publikoaren beharra ezaguna eta joera den honetan, El Salvadorreko gizarteak datozen egunotan, Uraren Pribatizazioaren Aurkako Aliantza Nazionalak definitu duen “emergentziazko” egoera honetan, aldarrikapen ezberdinak burutuko ditu, ura ez dela saltzen, zaindu eta defendatu beharra dagoela gogoraraziz.

Etika, askatasuna eta teknologia

Pasa den martxoaren 6ean Julián Estévez Ingeniaritza Eskolako irakaslearekin batera, hitzaldi tekniko bat antolatu genuen. Gurean Ondiz Zarraga egon zen, #SoftwareLibre-ari buruzko sarrera hitzaldia ematen, Donostiako Ingeniaritza Eskolan.
Hitzaldian, beste gauza askoren artean Software Libreak eskeintzen dizkigun tresna eta alternatibak erakutsi zizkigun.
Hitzaldia hementxe aurki dezakezue, eta beherago egindako grabaketa:

Heteropatriarkatu kapitaliztari planto. Bizitzak erdigunean.

MGI-ISF elkarteak martxoaren 8ko grebarekin bat egingo du.

Mugarik Gabeko Ingeniaritza – Ingeniería Sin Fronteras elkarteko emakumeok martxoaren 8an gure zereginak egiteari utziko diegu eta kaleak hartuko ditugu greba feministara batuz, heteropatriarkatu kapitalistaren kontra egiteko.

Bizitza erdigunean jarri nahi dugu, bizitza duinak eramateko eskubidea eta emakume* gisa burujabe izatea ukatzen digun indarkeriaren, ezberdintasunaren, prekarietatearen, kontsumo-ereduaren eta esplotazio kapitalista, patriarkal eta arrazistaren kontra egiteko.

Lanaren zatiketa sexualaren, etxeko lanen ikusgarritasun ezaren eta sozialki eta instituzionalki inolako balio ekonomikorik ez duten erreprodukzio eta zaintza lanen aurrean, aitortza eta erantzukizun instituzionala aldarrikatzen dugu, justuagoa, bidezkoagoa eta iraunkorragoa den sistema bat lortzeko.

Sexualitate-eredu hegemonikoen, pertsona transen patologizazioaren, heteroarauaren, lesbofobiaren, edertasun canon-aren eta beste menderakuntzen aurrean, denontzako eskubide zibil berberak aldarrikatzen ditugu.

Greba egingo dugu bizitza jasangarriak nahi ditugulako. Horretarako, bizitzaren sostengatzearen gainean erantzukizun kolektiboa aldarrikatzen dugu.

Indarkeria matxistarik eta heteroaraurik gabeko bizitzak nahi ditugulako, aldarrikatzen dugu sinetsiko gaituen eta gure hitza zalantzan jarriko ez duen justizia, lege eta botere publikoan oinarritutako sistema-eredua.

Arrazakeriarik eta kolonialismorik gabeko bizitzak nahi ditugulako, inor ez dela ilegala aldarrikatzen dugu. Guztiontzako eskubide guztiak.

Ingeniaritza Eskolan egiten dugun lana dela eta, MGI-ISF-k greban parte hartuko du, aurrez aipaturiko gai guztiez gain, gure fakultateetako hezkuntza planak guztiz androzentrikoak direlako, gizonetan eta gizonezkoetan zentraturikoak. Hori dela eta, zientzia eta teknologian emakumeak ikusaraztea eskatzen dugu.

Euskal Herrian eta El Salvadorren lanean gabiltzan langileak grebara batuko gara eta martxoaren 8an ez dugu kotizatuko.

Lan, hezkuntza, kontsumo eta zaintza greba egingo dugu jendarte libre, iraultzaile eta feminista baten alde.

Bizitzak erdigunean!

Informazio gehiago hemen.