Lurraldearen defentsaren eta LGTBIQ+ errealitatearen arteko intersekzionalitateak ikusaraztea

ISF-MGI taldetik, LGBTIQ+ pertsonek borroka sozial eta lankidetzan (baita “ez-arautzailetzat” jotzen dena ere) izan duten ikusezintasunari aurre egiteko bideak ireki nahian, prozesu bat hasten ari gara.

Menderatze-hirukote batek zeharkatzen duen sistema batean bizi gara, hiru buruko eredu batean (neoliberala, etnozentrikoa eta heteronormatiboa), eta bere konplexutasun osoari begiratu behar diogu aurre egin ahal izateko. Zalantzarik gabe, aurrerapausoak eman dira Sexu eta Genero Aniztasunaren (DSG) ikuspegia arauz kanpoko lankidetzan txertatzeko, baina oraindik ere sumatzen diren erresistentziek gaia sakon lantzeko prozesuak bultzatzen jarraitzera bultzatu gaituzte.

Era berean, Hegoaldeko agenteekiko elkarrizketan, LGTBIQ+ komunitateko giza eskubideen defendatzaileak egoera ahulagoan daude jasaten duten diskriminazioagatik eta defendatzaile gisa egiten duten lanagatik. Ondorioz, Latinoamerikako defendatzaileei etengabeko mehatxuak egiten zaizkie, eta kasu batzuetan erailketa ere ematen da. Zentzu horretan, El Salvador, gorroto-krimenen, gorrotoaren apologiaren eta diskriminazioaren maila altuenetako bat du, baita LGTBIQ+ ekintzaileen aurkako hilketak eta jazarpenetan ere.

El Salvador-eko egoerarekin jarraituz, Amnistia Internazionalak argitaratutako datuen arabera, ohikoak dira LGTBIQ+ pertsonen aurkako abusuak, larderia eta indarkeria, haien sexu-orientazioagatik edo genero-identitateagatik; bereziki, emakume transen aurka, askotan oztopo handiak izaten baitituzte justiziara iristeko, diskriminazioa jasaten dutelako, eta, gainera, indarkeria eta estortsioa jasaten dutelako. Babesik eta justiziarik aurkitu ezin dutenez, LGBTIQ+ komunitateko batzuek herrialdetik ihes egiten dute indarkeria hau atzean uzteko modu bakarra delako.

Nola bizi dute LGTBIQ+ kideek beren lurraldeak defendatzeko borroka? Bi borrokak batu daitezke?

Gai horiei buruz hausnartzeko eta eztabaidatzen jarraitzeko, lurraldearen defentsaren eta LGTBIQ+ errealitatearen arteko intersekzionalitateak ikusarazteko prozesu bat ireki dugu. Horretarako, esperientziak trukatzeko bi jardunaldi antolatu ditugu, gaiari ikuspegi desberdinetatik heltzeko. Lehenengoa martxoaren 23an izan zen; Fernando Altamiraren eskutik, Sexu eta Genero Aniztasuna arauz kanpoko lankidetza eta hezkuntza eraldatzailean sartzeaz hitz egin genuen.

Eta apirilaren 29ko ostegunerako, zinema-foro bat prestatu dugu Erdialdeko Amerikako kideekin. Sexu aniztasunaren eta lurralde defendatzaileei buruzko bi film labur ikusi ondoren, Brisas del Campo (El Salvador) erakundeko José Fausto Gámez Moralesekin, Aleja Menjívar, LGBTI aktibista eta Farabundo Martí Fronteko (El Salvador) Sexu eta Genero Aniztasunaren Askapen Nazionalerako Idazkari Nazionala, eta idily Mérida, Lumantik (Euskal Herria) hezkuntza-teknikariarekin hitz egingo dugu.

Makinen genero bereizketaren nondik norakoak

Pasa den martxoaren 18an Olatz Arbelaitz eta Elena Lazkano EHUko Informatika Fakultateko kideekin izandako solasaldian argi geratu zitzaigun makinei ezartzen zaizkien funtzio, itxura edota ezaugarrietan ere hauek programatzen dituen gizartearen arrazarekiko, generoarekiko edota klase sozialekiko bereizketaren erreprodukzioa gauzatzen dela.

Honen adierazgarrietako bat adimen artifizialeko eta informatikako lanetan diharduten giza taldeetan dauden arrakalak, emakumezkoen parte hartze txikiena duten zientzia eta teknologia arloak direlako. Adibide moduan, esparru hauetan urteetan EHUko gradu eta graduondokoetan emakumezkoen eta gizonezkoen matrikula zenbakien ezberdintasunak ezagutu genituen.

Honen ondorioz, adimen artifizialak abiapuntutzat dituzten datu-base eta hauek trebatzeko metodologietan bereizketak arbuiatzeko joerak aztertu eta aldatzeko beharra adierazi zuten ikerlariek. Lan nekeza den arren, beharrezkotzat jotzen da artifizio hauek iraultzailetzat dituen gizartean nolabaiteko eraldaketa sortzeko.

Solasaldian zehar ezagutu genituen robotetan, eta hauen artean robot sozialtzat jotzen diren prototipo ezberdinetan, itxurak berak guregan zein erantzun sortzen dituen antzeman genuen proposaturiko zenbait dinamikekin. Sarean aurkitu ditzakegun prototipo hauen edozein irudi eta bideo ikustean erraz ohartu gaitezke analisi honen beharraz.

Neutraltasunik gabeko zientzia eta teknologia arloetan darabiltzagun deribak zuzentzeko badugu lana, identifikaziotik erabileretaraino. Hori bai izango litzakeela berebiziko adimena.

Sexu eta genero aniztasuna txertatzea lankidetza eta hezkuntza eraldatzaile ez-normatiboetan

Menderatze-hirukote batek zeharkatzen duen sistema batean bizi gara, hiru buruko eredu batean (neoliberala, etnozentrikoa eta heteronormatiboa), eta bere konplexutasun osoan begiratu behar diogu aurre egin ahal izateko. Zalantzarik gabe, aurrerapausoak eman dira Sexu eta Genero Aniztasunaren (DSG) ikuspegia arauz kanpoko lankidetzan txertatzeko, baina oraindik ere sumatzen diren erresistentziek gaia sakon jorratzeko saio bat antolatzera bultzatzen gaituzte.

Gaiari buruz hitz egin ahal izateko, Fernando Altamira izango dugu, INCYDE gizarte-ekimeneko kooperatibako kidea, Lankidetza eta Garapen Ekimenak, eta sexu- eta genero-aniztasunari buruzko ikertzailea nazioarteko lankidetzan, ikuspegi intersekzionaletik. Haren eskutik, DSGren ikuspegi bat nola txertatu azalduko dugu, zein ebaluazio-irizpide lagungarri izan daitezkeen bidea egiten jarraitzeko. DSGren meloia irekitzea ez da aukera bat eta datorren asteartean, martxoaren 23an, hausnarketa egiten jarraitu nahi dugu.

Saio hau bideokonferentziaz egingo da, jitsi plataformaren bidez. Zure lekua erreserbatzeko (edukiera mugatua egongo baita) eta saio honetaz nola gozatu jakin dezazun, idatz iezaguzu hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es . Anima zaitez eta sareetatik ikusiko dugu elkar (modu seguruan)!

Saioa: Sexu eta genero aniztasuna txertatzea lankidetza eta hezkuntza eraldatzaile ez-normatiboetan

Hizlaria: Fernando Altamira

Data: Martxoak 23, asteartea

Ordua: 18:00-20:00 (GMT + 2)

Tokia: Jitsi aretoa (postaz jakinaraziko dizugu, izena eman ondoren)

Hizkuntza: Gaztelania

Patriarkatua eta heteronorma, eraikuntza zientifikoaren baldintzatzaile gisa

Zientzia aniztasuna zientzia hobea da izenburuarekin, pasaden martxoak 11an Lydia Gil-ek, dibulgatzaile zientifiko eta dokumentalistak, saio bat dinamizatu zuen; eta, bertan, gogoeta eginarazi zigun, zientzia arloan pertsonei buruz proiektatzen zaigun irudia berrikusteak duen garrantzian.

Zientzialari izatea oso lanbide baloratua da. Izan ere, Espainiako estatuan, lanbide horren balorazioa mediku izatearen atzetik baino ez dago. Baina, zer irudi datorkigu burura pertsona zientifiko bat irudikatzen dugunean? Galdera hori ehun bat umeri egin zieten, eta marrazteko eskatu zieten. Emaitza gizon bat izan zen, adinekoa, zuria, heterosexuala eta “friki” itxura zuena.

Hori da zientzialarien gizarteak dituen erreferenteen isla. Lydiak esan zigun, adibidez, testu-liburuetan %7,5 baino ez direla emakumeak; wikipedian 10 biografiatik 2 baino ez direla emakumeenak; edo 5 iritzi-zutabetik 1 baino ez duela emakume batek sinatzen. Zifra horiek are txikiagoak dira esparru zientifikoan.

Non daude zientzian askotariko sexualitateak eta identitateak dituzten pertsonak? Nola baldintzatzen ditu beren genero-identitatea eta sexualitatea lan zientifikoan? Zientzialariak askotarikoak dira: emakumeak, gazteak, pertsona arrazializatuak, LGTBI kolektibokoak, etab. Baina ikusezin bihurtzen dira, edo ezaugarri horietako batengatik nabarmentzen dira, beren lan zientifikoagatik nabarmendu beharrean. Ez da harritzekoa “emakume batek lehen aldiz irabazi du matematikako Nobel saria” edo “matematikaren sari noblea irabazi zuen errefuxiatua” bezalako izenburuak irakurtzea.

Garrantzitsua eta beharrezkoa da ikusaraztea zientzia anitza dela; hau da, pertsona zientifikoak askotarikoak direla; izan ere, Lydiak esan zuen bezala, neskak ezin dira ikusten ez dutena bihurtu. Ezinbestekoa da hainbat erreferente sortzea, eta zeregin horretan energia jarri behar dugu. Genero-estereotipo inplizituak eta heteronormaren inertzia haustea oraindik oztopo asko dauden bi bide dira.

Makinek generoa dute: Adimen artifizialean generoa bereizteko joera

Zientzia eta teknologia ez dira neutroak, eta generotik abiatutako bereizketaren joerak agerian geratzen dira adimen artifizialaren munduan ere. Algoritmo aseptikoek ez dituzte arraza, genero edo klase kontuak aintzat hartzen, baina, egia esan, bizi garen gizartearen isla diren eta gure erabakien ondorio diren datuetan oinarritzen dira. Zein eremutan aplikatzen dira algoritmo horiek eta zer ondorio dituzte gure gizartean?

Horretaz hitz egiteko, Olatz Arbelaitz eta Elena Lazkano EHUko Informatika Fakultateko irakasle eta ikerlariak izango ditugu. Haiekin batera, algoritmoek estereotipoak nola anplifikatzen dituzten eta joera hori ezabatzeko zein frontetatik egin genezakeen aurre aztertuko dugu. Gai honi buruz taldean hausnartu nahi baduzu, otsailaren 18ko osteguneko saiora gonbidatzen zaitugu.

Saio hau bideokonferentziaz egingo da, jitsi plataformaren bidez. Komunikazio-hizkuntza euskara izango da, eta xuxurlariekin batera egongo gara, aldi berean gaztelaniara itzultzen laguntzeko. Zure lekua erreserbatzeko (edukiera mugatua egongo baita) eta saio honetaz nola gozatu jakin dezazun, idatz iezaguzu hezkuntza (arroba) euskadi.isf.es Anima zaitez eta sareetatik ikusiko dugu elkar (modu seguruan)!

Saioa: Makinek generoa dute: adimen artifizialean generoa bereizteko joera

Irakasleak: Olatz Arbelaitz eta Elena Lazkano

Data: Martxoak 18, osteguna

Ordua: 18: 00-20: 00 (GMT + 2)

Tokia: Jitsi aretoa (postaz jakinaraziko dizugu, izena eman ondoren)

Hizkuntza: Euskara (xuxurlarien laguntzarekin)

Zientzia aniztasuna zientzia hobea da

Zientifikoki frogatuta dago, zientzia anitza zientzia hobea da. Esparru zientifiko-teknologikoko estereotipo inplizituek eta genero-desberdintasun iraunkorrek eragina izaten jarraitzen dute historikoki ikusezin bihurtutako pertsonetan, eta bidean talentua galtzea, emaitza zientifiko okerragoak lortzea eta erreferente urriak egotea eragiten dituzte. Gaur-gaurkoz, gure garaiko erronka ugariei aurre egin nahi dien zientzia dugu oraindik ere; baina, bizi dituzten errealitateen aniztasunari erreparatu gabe.

Zientziako Emakume eta Nesken Nazioarteko Egunetik hilabetera eta Martxoaren 8ko astean, zientzia inklusiboagoa eraikitzen duten proposamenetara hurbiltzeko tarte bat eskaini nahi dugu, zientzia-dibulgazioko protagonistak ezagutza-arlo guztietan (ber)aurkituz. Lydia Gil dibulgatzaile zientifiko eta dokumentalistaren eskutik, subjektu politiko jakin batzuen ikusezintasuna azaltzen duten sustraien inguruan hitz egingo dugu. Era berean, Lydia Gilek #MujeresDivulgadoras eta #CienciaArcoiris lanetan emakumeek eta LGTBIQ+ komunitateak egiten duten lana ezagutzeko egin duen lana ezagutuko dugu, bai eta patriarkatuak eta heteronormak sakonki zeharkatzen duten mundu honetan aurre egin behar dituzten egoerak ere.

Saio hau bideokonferentziaz egingo da, jitsi plataformaren bidez. Zure lekua erreserbatzeko (edukiera mugatua egongo baita) eta saio honetaz nola gozatu jakin dezazun, idatz iezaguzu hezkuntza(arroba)euskadi.isf.es korreora. Anima zaitez eta sareetatik ikusiko dugu elkar (modu seguruan)!

Saioa: Zientzia aniztasunaa zientzia hobea da

Irakaslea: Lydia Gil

Data: Martxoak 11, osteguna

Ordua: 18:00-20:00 (GMT + 2)

Tokia: Jitsi aretoa (postaz jakinaraziko dizugu, aldez aurretik izena emanda)

Hizkuntza: Gaztelania

Arropa bilketa solidarioa

Ikerketa metodologia feministetarantz aurrera egitea

Ikuspegi feminista GRAL eta MAL ikerketetan? Genero-ikuspegia aplikatzeko beharra oraindik zabaldu ez denean, proposamen sakonagoa sartzeko erronkari aurre egin behar diogu.

Ikusezintasuna (pribilegiotik) erakutsi

Duela aste batzuk, ikuspegi intersekzionalari buruzko ikaskuntzan beste urrats bat emateko aukera izan genuen. Uxue Zugaza EHUko politologia eta ikertzeilea da eta, bere eskutik, gizartearen azterketan eta esku-hartzean intersekzionalitateak duen potentzialaz hausnartu genuen. Saioaren hasiertaik, Uxuek intersekzionalitatearen ideia nola ulertu adierazi zigun, “ “gurutzatzeko” hurbilketa bat, gure ezagutza- / aktibismo- / interbentzio-praktikak bideratzen dituzten botere harremanen argitan”; eta hurrengo ideia azpimarratu zuen: “ez ikustea bereganatutatko gaitasuna da, eta intersekzionalitateak ezagutza kritiko eta gogoetatsuan entrenatzeko tresnak ematen digu”.

Zenbait praktika despolitizaturen aurrean, intersekzionalitateak “gurutzatzeagatik gurutzatzea” sahiestu nahi du. Ikuspegi intersekzionala ez da desberdintasunen baturak deskribatzera mugatzen, baizik eta bidegurutzeari hitz eginarazi nahi dio: lehenengo batean ikusgarria ez den hori ikustea galarazten diguten botere-harremanak zalantzan jartzea. Intersekzionalitatea ezin da jarduera aktibistetatik bereizi: intersekzionalitate abstraktuaren ideiaren aurrean, esku-hartzea da apustua, behar zehatzei erantzutea, arazo oso konkretuetan eragitea, zeinetan errealitatea “genero” kategoriak gainditzen duen.

Ikuspegi iIntersekzionalak egindako ekarpenen artean, Lucas Platerok errealitate ikusezin eta ulertezin batzuen ikusezintasuna (pribilegiotik) erakusteko erabilgarria dela adierazten du. Zergatik pribilegiotik? Bidegurutzeen atzean zer dagoen eta gure pribilegioei buruz gogoeta egiten laguntzen digun ikuspegia da. Hasiera batean ikusten ez duguna ez da ezusteko egoera: menderatze-matrizean ezjakintasunean edo arazo jakin batzuen aurrean ulertezintasunean hezten gaitu. Ez dugu ikusten traba egiten digulako, ez dugulako ikusi nahi, ez ikusten irakatsi digutelako… Bidegurutze horrek zuzenean hitz egiten dielako gure pribilegioei. Intersekzionalitateak elkarrizketa horretara gonbidatzen gaitu.

Arma autonomoak debekatzeko bidean: posible al da gerrarik gabeko mundu bat? Jardunaldi antimilitaristak

JARDUNALDI ANITIMILITARISTAK

Zientziak eta teknologiak gero eta arinago egiten dute aurrera, eta gizakien eguneroko erronkei aurre egiteko irtenbideak eskaitzen laguntzeko ahalmen handia dute. Hala ere, eztabaida sortu da aurrerapen teknologiko horren erabilera onargarria eta onartezinaren arteko lerroa marrazterako orduan. Onargarria al da ikerketa zientifikoa eta teknologikoa arma eraginkorrak sortzeko erabiltzea? Hau da, gehiago eta hobeto hiltzeko?

Azken ehun urteetan, armamentu berrien lehiaketa aurreikusi da munduan, ikerketa militarrean inbertitutako baliabideei esker, eta ikerketa horren zati handi bat unibertsitateetan garatzen da. Unibertsitate askok diru kopuru handiak jasotzen dituzte defentsa-sailetik edo arma ekoizeelatik ikertu dezaten. Defentsa sailek ere ireki ditzakete kanpusetan unibertsitateetara lotutako ikerketa zentroak.

Zentzu horretan, funtsezkoa da unibertsitateak garatzen duten teknologia etorkizunean erabil daitekeela ohartzea. Informatikaren, adimen artifizialaren edo robotikaren arloko ikerketak, adibidez, funtsezko erabgina dute gerraren izaera azkar aldatzen ari den defentsa industriako garapenean.

Egoera honen aurrean sentsibilizazio eta eragin-txostenak eta kanpainak egiten

zenbait urte daramatzaten erakunde eta entitateak daude. Kezkak eta aurrerapenak partekatzeko asmoz, Gernika Gogoratuz, Gernikatik Mundura, Ideasu, Stop Killer Robot eta Mugarik Gabeko Ingeniaritzak Jaurdunaldi Antimilaristak antolatu ditugu azaroaren 18 eta 19an, “Arma autonomoak debekatzeko bidean: posible al da gerrarik gabeko mundua?” gaia aurkezteko. “Stop Killer Robot” kanpainarekin (Robot hiltzaileak debekatzeko kanpaina).

Saioa: Jaurdunaldi Antimilitaristak

Data: Azaroaren 18 eta 19an

ordua: 18:00-20:00 (GMT + 2)

Tokia: EHUko BBC Collaborate plataforma

Hizkuntza: Gaztelania

Izen ematea:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd04H1KC9wTRDvtW2T89RmjkX4KspT_V0z81_Dhjrta82hUew/viewform